Άρθρο: Αλεξία Ειρήνη Κωνσταντίνου
Ψυχολόγος


Δυο δρόμοι χώριζαν στο δάσος και εγώ πήρα το δρόμο τον λιγότερο ταξιδεμένο, και αυτό είναι που έκανε όλη τη διαφορά.” Robert Frost, 1874-1963, Αμερικανός ποιητής

Πριν από 12 περίπου χρόνια, όταν η σκέψη μου και η έκφραση της φαντασίας μου βρίσκονταν ακόμα σε άγουρο στάδιο, πέρασα το κατώφλι ενός βιβλιοπωλείου στη γειτονιά και βγαίνοντας κρατούσα με φροντιστικό τρόπο ένα μπορντό βιβλίο με ζωγραφισμένο στο εξώφυλλο ένα αγόρι με μια αστραπή στο μέτωπο, μπροστά από ένα τραίνο με τον αριθμό 9 ¾. Τα παιδικά μου μάτια κοιτούσαν με έξαψη τα χρυσά γράμματα στο πάνω μέρος του βιβλίου… “Ο ΧΑΡΙ ΠΟΤΕΡ ΚΑΙ Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΛΙΘΟΣ”. Και εκείνη τη στιγμή το ταξίδι μου θα ξεκινούσε και θα βρισκόμουν σχεδόν κάθε χρόνο στο δικό μου βαγόνι για το Χόγκουαρτς για ακόμα περίπου 7 χρόνια.

Για όσους δε γνωρίζουν την υπόθεση της σειράς βιβλίων της Τζ. Κ. Ρόουλινγκ, ο Χάρι είναι ένα ορφανό αγόρι, που μεγαλώνει μαζί με τους θείους και τον ξάδελφό του σε ένα περιβάλλον ποτισμένο από απόρριψη. Στα 11 του χρόνια ένας γίγαντας φτάνει στο σπίτι του ανακοινώνοντάς του, ότι έχει γίνει δεκτός στη σχολή μαγείας Χόγκουαρτς. Και κάπως έτσι το ταξίδι του μικρού Χάρι ξεκινά σε έναν κόσμο γεμάτο περιπέτεια, ξωτικά, δράκους και ξόρκια! Όμως στο ταξίδι του αυτό έχει να αντιμετωπίσει και το ρατσισμό, τον πόνο, την απώλεια, το θάνατο και την καταδιώξη από τη σκοτεινή μαγεία που θέλει να αφανίσει κάθε Χάρι, κάθετι διαφορετικό που χαρακτηρίζεται από όμορφα, αληθινά συναισθήματα.

Ο λόγος που αποφάσισα αυτή τη βδομάδα να γράψω ένα άρθρο αφιερωμένο στη σειρά βιβλίων που στιγμάτισε ένα μεγάλο μέρος της παιδικής και εφηβικής μου ηλικίας, δεν είναι για να προβάλλω κι εγώ με τη σειρά μου το λογοτεχνικό φαινόμενο που κατάφερε να στρέψει εκατομμύρια παιδιά από όλο τον κόσμο στην ανάγνωση βιβλίων, αλλά γιατί με πολλή έξαψη και ενθουσιασμό είδα πρόσφατα μια έρευνα που έγινε στο πανεπιστήμιο της Modena και δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “Journal of Applied Social Psychology” και η οποία υποστηρίζει ότι όσα παιδιά διάβασαν τη σειρά βιβλίων είναι περισσότερο ανεκτικά και ανοιχτά στη διαφορετικότητα!

Σε μια εποχή που η έννοια της και ο σεβασμός προς αυτή πλήττεται σημαντικά και γινόμαστε μάρτυρες πολλών γεγονότων που δυναμιτίζουν το προβληματισμό μας, ένα τόσο εμπορικό, λογοτεχνικό βιβλίο μπορεί να αποτελέσει πηγή βοήθειας για τη προσπάθεια εσωτερίκευσης αξιών απ’ τους μικρούς αναγνώστες.

Ο ίδιος ο κεντρικός ήρωας των βιβλίων είναι ένα αγόρι που βιώσε το στίγμα της, που πάλεψε έναντι όσων ήθελαν την καταστροφή του και κατάφερε μαζί με τους φίλους του να αποδείξει παγκοσμίως, ότι αδύναμος δεν είναι αυτός που διαφέρει, αλλά αυτός που παρουσιάζει έλλειψη ανεκτικότητας προς τη διαφορετικότητα.

Σύμφωνα με την έρευνα του καθηγητή ψυχολογίας Loris Vezzali, τόσο οι μαθητές όσο και οι φοιτητές που συμμετείχαν σε αυτή και κατά την οποία διάβαζαν αποσπάσματα απ’ τα βιβλία, παρουσίασαν αισθητή βελτίωση ως προς τη στάση τους απέναντι σε ομάδες που αποτελούν μειονότητα.

Ο καθηγητής Vezzali υποστηρίζει, πως η ανάγνωση βιβλίων φαντασίας, όπως η συγκεκριμένη σειρά, είναι ικανή να μειώσει αρνητικές συμπεριφορές με ρατσιστική χροιά, καθώς κατά την αναγνώση το μυαλό χάνεται στα μονοπάτια της σκέψης, αποδεσμεύεται απ’ το ρεαλιστικό στοιχείο και γίνεται πιο δεκτικό στην εσωτερίκευση στοιχείων που κατα τ’ άλλα θα προβλημάτιζαν τον αναγνώστη, όπως στοιχεία που δε συνάδουν με τη προσωπική πολιτική ορθότητα.

Φυσικά δε μπορούμε να πούμε, ότι μόνο η ανάγνωση ενός βιβλίου είναι ικανή να βελτιώσει τέτοιες συμπεριφορές, καθώς για τη διαμόρφωση της ανεκτικότητας προς τη διαφορετικότητα παίζουν ρόλο πολλοί παράγοντες. Όμως, όπως τονίζει και ο ίδιος ο καθηγητής, τα αποτελέσματα της έρευνας αυτής μπορούν να αποτελέσουν ένα χρήσιμο εργαλείο για γονείς και δασκάλους, ώστε να μπορέσουν να φέρουν σε επαφή παιδιά και εφήβους με τέτοια δύσκολα θέματα μέσα από αγαπήμενους ήρωες της λογοτεχνίας.

Κλείνοντας αυτό το άρθρο με συγκίνηση σκεφτόμενη τις μέρες εκείνες που κάτω απ’ το πάπλωμα διάβαζα με ένα φωτάκι τα μεγάλα για τα παιδικά μου χέρια βιβλία της σειράς, εύχομαι κάθε παιδί να γνωρίσει τον κόσμο της φαντασίας που προσφέρουν τέτοιου είδους βιβλία, να βυθιστεί στις σελίδες τους και να ταξιδέψει με το μυαλό σε έννοιες και προβληματισμούς.

Ο Χάρι και η παρέα του μου ενέπνευσαν από παιδάκι το όνειρο για έναν καλύτερο κόσμο, γεμάτο αδελφοσύνη, καλοσύνη, σεβασμό και αγαπή προς κάθε πλάσμα. Σ’ αυτόν τον κόσμο όμως μπορεί να υπάρξουν και σκοτεινές μέρες, μέρες στο περιθώριο ή στη μοναξιά ή στην αναίτια κριτική, όμως αυτές οι μέρες στο σκοτάδι θα κρατήσουν μέχρι κάποιος να θυμηθεί να ανοίξει το φως!

Happiness can be found even in the darkest of times, if one only remembers to turn on the light!


Προτεινόμενη Βιβλιογραφία

Rowling, J. K. (1997). Harry Potter and the Philosopher’s Stone. Bloomsbury Publishing

Why Everyone Should Read Harry Potter