Άρθρο: Γιώργος Παραδείσης
Ψυχολόγος 


Ένα από τα σημαντικότερα σημεία σε μια συμβουλευτική συνεδρία, είναι αυτό το οποίο ονομάζουμε «εδώ και τώρα». Πρόκειται για την εστίαση της κουβέντας στην παρούσα εμπειρία, στον δεδομένο χώρο και χρόνο στον οποίο το βιώνουμε.

Με τον τρόπο με τον οποίο έχουμε μεγαλώσει και έχουμε μάθει να σκεπτόμαστε, οι περισσότεροι άνθρωποι εστιάζουμε πολύ συχνά την προσοχή μας στο παρελθόν ή στο μέλλον, μέσω των αναμνήσεων ή της φαντασίας μας αντίστοιχα. Το να μπορούμε μία δεδομένη χρονική στιγμή να μιλάμε να σκεφτόμαστε και να δρούμε, χωρίς να φεύγουμε από τον χώρο και το χρόνο, είναι κάτι το οποίο θέλει εκπαίδευση και εξάσκηση. Ένα μεγάλο κομμάτι της θεραπευτικής διαδικασίας, εστιάζεται στην ανάπτυξη δεξιοτήτων οι οποίες θα μας επιτρέψουν να κάνουμε ακριβώς αυτό το πράγμα: Να εστιάζουμε την προσοχή μας στο παρόν.

Το να αξιοποιώ το εδώ και τώρα στην θεραπευτική συνεδρία, σημαίνει ότι εστιάζω την προσοχή μου σε αυτά που συμβαίνουν κατά τη διάρκεια της συνεδρίας, στο γραφείο στο οποίο γίνεται, την ώρα την οποία γίνεται. Αυτή η εστίαση αναδεικνύει κατ’ αρχάς την σημαντικότητα των διαπροσωπικών σχέσεων, μέσω της ανάδειξης της σχέσης του θεραπευτή με τον πελάτη.

Το εδώ και τώρα, όταν μάθω να το αξιοποιώ, αλλάζει πολλά πράγματα. Η εστίαση σε αυτό σημαίνει  ότι η συμβουλευτική συνεδρία δεν θα είναι πλέον ένας χώρος στον οποίο συζητάμε απλώς θέματα τα οποία απασχολούν τον πελάτη. Το γραφείο του θεραπευτή μετατρέπεται από ένα απλό δωμάτιο σε ένα ασφαλές πεδίο πειραματισμού. Μέσα στις συνεδρίες και μέσα από την σχέση που έχει με το θεραπευτή, ο πελάτης θα μάθει όχι να συζητάει, αλλά να εφαρμόσει τα πράγματα τα οποία θα ήθελε να εφαρμόσει έξω από αυτήν. Με την ασφάλεια που του παρέχει η θεραπευτική αίθουσα, και η θεραπευτική σχέση, θα καταφέρει να πειραματιστεί στις δεξιότητες που θέλει να αναπτύξει έτσι ώστε να μπορεί να τις εξασκήσει και έξω.

Για να εξηγήσουμε λίγο καλύτερα το παραπάνω θα δώσουμε ένα παράδειγμα. Εάν υποθέσουμε ότι ένας πελάτης αναφέρει ότι θα ήθελε να είναι πιο διεκδικητικός στις διαπροσωπικές του σχέσεις, αυτό που θα κάνει ο θεραπευτής  δεν είναι ότι θα συζητήσει απλώς για αυτό. Θα προσπαθήσει να υποστηρίξει και να ωθήσειτον πελάτη του να αξιοποιήσει την συμβουλευτική σχέση που έχει χτίσει μαζί του. Με αυτόν τον τρόπο ο πελάτης θα ξεκινήσει να διεκδικεί πράγματα από τον θεραπευτή, φτάνοντας ίσως ορισμένες φορές και στο σημείο να συγκρουστεί μαζί του.

Στη συνέχεια θεραπευτής και πελάτης θα συζητήσουν το πώς ένιωσαν με αυτή τη διεκδίκηση και σιγά σιγά, μέσα από τις διάφορες διεκδικήσεις του από τον θεραπευτή, αποκτά το βίωμα του να διεκδικεί. Αυτό το βίωμα είναι που θα ξυπνήσει μέσα του, όταν θα έρθει η ώρα να διεκδικήσει κάτι σε κάποια σχέση εκτός γραφείου, και από αυτό το βίωμα θα ξεκινήσει η αλλαγή.

Στην αντίστοιχη περίπτωση κατά την οποία ένας πελάτης προβληματίζεται επειδή δεν είναι συνεπής, πέρα από το να το συζητήσει μαζί του, ο θεραπευτής θα εντοπίσει την έκφανση αυτού του προβλήματος όταν θα εμφανιστεί στην θεραπεία. Κάποια στιγμή ο πελάτης θα αρχίσει να αργεί στα ραντεβού του με το θεραπευτή ή ακόμη και να τα αναβάλλει ή ακυρώνει. Όταν αυτό συμβεί, ο θεραπευτής θα το αναδείξει και θα εξετάσει τους λόγους για τους οποίους συμβαίνει. Θα βοηθήσει στη συνέχεια τον πελάτη να αρχίσει να είναι συνεπής στις θεραπευτικές συνεδρίες και μέσα από αυτό, θα δημιουργηθεί το διορθωτικό βίωμα το οποίο μπορεί να αξιοποιηθεί για να λυθεί το πρόβλημα της ασυνέπειας και στην υπόλοιπη καθημερινότητά του.

Δεν είναι λίγες οι φορές που παρατηρούμε σε ομάδες θεραπείας, την αξία του εδώ και τώρα. Κάποιο μέλος μιας ομάδας (ας τον πούμε Κώστα) που συντόνιζα μας περιγρέγραφε, ότι η μητέρα του δεν τον ακούει την ώρα που μιλάει και ότι συνηθίζει να τον διακόπτει και να στρέφει το θέμα εκεί που θέλει εκείνη. Ενώ έκανε αυτή την περιγραφή, ένα άλλο μέλος της ομάδας ( ο Γιάννης) ξεκίνησε να λέει ότι το ίδιο πράγμα συμβαίνει και στο δικό του σπίτι. Η κουβέντα πήγε να συνεχιστεί με τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας, όταν τους σταμάτησα. «Τι έγινε τώρα;», τους ρώτησα. Κανένας δεν είχε παρατηρήσει, ότι το πρόβλημα που μας περιέγραφε ο Κώστας -το ότι τον διακόπτουν συνέχεια -είχε μόλις εμφανιστεί στο εδώ και τώρα της ομάδας. Ο Γιάννης τον είχε διακόψει και είχε αρχίσει να συζητάει με τους υπόλοιπους, ενώ εκείνος δεν είχε αντιδράσει καθόλου. Με αυτή την απλή παρατήρηση, ο Κώστας ξεκίνησε να εντοπίζει αυτό το φαινόμενο όταν συνέβαινε μέσα στα πλαίσια τις ομάδας. Λίγες συναντήσεις αργότερα όταν πήγε να τον διακόψει η Μαρία, αντέδρασε, πήρε το λόγο πίσω και ολοκλήρωσε αυτό που είχε να πεί. Έχοντας κατακτήσει πλέον αυτή τη δεξιότητα, μπόρεσε να αντιληφθεί τον ρόλο που έπαιζε ο ίδιος στην αναπαραγωγή του προβλήματος και ξεκίνησε να το εντοπίζει και να το διορθώνει και στην υπόλοιπη ζωή του.


Προτεινόμενη Βιβλιογραφία

Yalom, I. D. (2004). Το Δώρο της Ψυχοθεραπείας. Ανοιχτή επιστολή σε μια νέα γενιά ψυχοθεραπευτών και στους ασθενείς τους. Αθήνα: Άγρα