Άρθρο: Ευτυχία Παπαγιάννη
Ψυχολόγος
Υπ. Διδ. Διαπροσωπικών Σχέσεων και Επιρροής
Παντείου Παν/μίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών


“...οι γυναίκες τους φορούν στα πόδια κρίκους από δέρμα, και η σημασία τους καθώς λέγεται είναι η εξής: Μια γυναίκα φοράει έναν τέτοιο κρίκο για κάθε άντρα με τον οποίο συνουσιάστηκε, όποια έχει τους περισσότερους κρίκους θεωρείται η καλύτερη, αφού αγαπήθηκε από περισσότερους άντρες.
Ηρόδοτος 484-425 π.Χ.

Η πολυανδρία ήταν ανέκαθεν παρούσα ενώ ακόμη και σήμερα εφαρμόζεται στο 1% περίπου του πληθυσμού του πλανήτη. Πως έκανε όμως την εμφάνισή της;

Όλα ξεκίνησαν από τους πρώτους μη νομαδικούς πολιτισμούς, οι οποίοι προκειμένου να επιβιώσουν όφειλαν να βασίσουν την επιβίωσή τους στην υπεράσπιση της ιδιοκτησίας. Τούτο σημαίνει πως έχτισαν τοίχους και οχυρά, δημιούργησαν χωριά, καλλιέργησαν τη γη και επινόησαν την κτηνοτροφία. Στους πολιτισμούς αυτούς παρατηρούμε επίσης πως οι σχέσεις των ανθρώπων είναι πιο ξεκάθαρες, ενώ τις πιο πολλές φορές τα παιδιά ανήκουν σαφώς στην οικογένεια της γυναίκας και παίρνουν το όνομα της δικής της γενιάς. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός πως, τόσο η σεξουαλικότητα, όσο και ο έρωτας λογίζονται ως μέσα εξέλιξης των κοινωνιών αυτών παρά τις απαγορεύσεις και τις κοινωνικές συμβάσεις.

Τα κίνητρα για την εμφάνιση της πολυανδρίας ήταν είτε επιβίωσης είτε οικονομικά. Αναφορικά με τα κίνητρα επιβίωσης αυτό που συνέβαινε είναι πως στις περιοχές εγκατάστασης όπου τα εύφορα εδάφη ήσαν λίγα οι άντρες ήταν αναγκασμένοι να φεύγουν για να πολεμήσουν. Έτσι κάθε γυναίκα ανήκε σε πολλούς άντρες ταυτόχρονα. Δίχως όμως να συμβαίνει το αντίθετο. Κάθε άντρας δεν διέθετε πολλές γυναίκες. Εδώ εμφανίζονται δύο μορφές πολυανδρίας: η αδελφική και η γενική. Στην πρώτη περίπτωση οι αδερφοί μοιράζονται μία μονο γυναίκα. Στη δεύτερη περίπτωση πολλοί άντρες χωρίς συγγενικούς δεσμούς μοιράζονται την ίδια γυναίκα ή μία γυναίκα μπορεί να διαλέξει η ίδια πολλούς άντρες.

Από την πλευρά των οικονομικών κινήτρων, όταν η οικογένεια δε διέθετε επαρκή περιουσία, αυτή μοιράζονταν σε πολλά αδέρφια. Έτσι, μόνο ένας εκ των αδελφών είχε τη δυνατότητα να παντρευτεί (συνήθως ο πρωτότοκος) και εκείνος μοιράζονταν τη σύζυγό του με τους υπόλοιπους αδερφούς του. Τα παιδιά που προέκυπταν έφεραν το όνομα της οικογένειας της μητέρας τους και κανείς από τους αδελφούς (ούτε και ο βιολογικός πατέρας) δεν είχαν ιδιαίτερα δικαιώματα πάνω τους.

Η πολυανδρία πρωτοεμφανίστηκε στην Αίγυπτο, την Ασία και τη Σπάρτη. Εξαιτίας των πολέμων οι άντρες δεν είχαν χρόνο να σχοληθούν με την οικογένεια, γι’αυτό μοιράζονταν τη γυναίκα τους η οποία με τον τρόπο αυτό είχε και λιγότερες πιθανότητες να χειρέψει. Άποψη που εκφράζεται και από τον Μοντεσκιέ: “(η πολυανδρία) είναι συνέπεια της υποχρέωσης των αντρών να σχολούνται με τον πόλεμο”.

Η πολυανδρία, ωστόσο, δεν έχει εξαφανιστεί. Ακόμη και σήμερα στους Νάιρ (φυλή του Θιβέτ) τα κορίτσια νυμφεύονται συμβολικά έναν άντρα. Έπειτα έχουν όσους εραστές θέλουν ακόμη και ταυτόχρονα. Να πούμε πως δε λείπουν οι περιπτώσεις μιας αποκλειστικής σχέσης, όπου η γυναίκα μπορεί ανά πάσα στιγμή να διακόψει. Ακόμη στο Λαντάκ, προκειμένου να μη “σκορπιστεί” η περιουσία της οικογένειας επιτρέπεται μόνο στον πρωτότοκο γιο να παντρευτεί μια γυναίκα την οποία μοιράζεται με τους αδελφούς του.

Πολυανδρικές κοινωνίες συναντάμε επίσης σήμερα σε φυλές της Βραζιλίας (Γουαγιακί), Κίνα (Μόσο), Ινδία, Κεϋλάνη, Μογγολία, Κορέα, Νεπάλ, στους Εσκιμώους, Νέα Ζηλανδία (Μαορί), Κανάριες Νήσους (Γκουάντσε), Μάλι, Σιβηρία (Σουκέ), Βιετνάμ (Ραντες), Τιμόρ (Τατουμ).


Προτεινόμενη βιβλιογραφία

Ηρόδοτος (484-425 π.Χ.). Βιβλιο β’. Ευτέρπη. Η δεύτερη των ιστοριών Ηροδότου του Αλικαρνασσέως. Αθήνα: Ζήτρος.

Μοντεσκιέ (2006). Το πνεύμα των νόμων, μτφρ. Κονδύλης, Π.& Παπαγιώργης, Κ.. Αθήνα: Γνώση.

Osella, C. & Osella, F. (2006). Men and Masculinities in South India. Anthem Press.
Φρόϋντ, Σ. (1978). Τοτέμ και Ταμπού, μτφρ. Αντωνίου Χρ. Αθήνα: Επίκουρος.

WP2Social Auto Publish Powered By : XYZScripts.com