Άρθρο: Ευτυχία Παπαγιάννη
Ψυχολόγος
Υπ. Διδ. Διαπροσωπικών Σχέσεων και Επιρροής
Παντείου Παν/μίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών


Αγαπημένο θέμα συζήτησης στις παρέες, τα ζευγάρια, τους φίλους. Η μοιχεία υπάρχει από τότε που υπάρχει και ο γάμος πάνω στη γη. Η τάση μας να μην παραμένουμε πιστοί στους ερωτικούς μας συντρόφους δεν είναι σημείο των καιρών. Ενδεχομένως η ροπή προς το “παραστράτημα” να είναι πιο έντονη σήμερα, αλλά τούτο δεν σημαίνει πως αποκτήσαμε νέες επιθυμίες. Αυτό που μας διαφοροποιεί τώρα, συγκριτικά με παλιότερα, είναι το προνόμιο που διαθέτουμε ώστε να “κυνηγήσουμε” τις επιθυμίες μας. Είναι σαν να δικαιούμαστε πλέον να απιστήσουμε.

Προχωρώντας, διαπιστώνουμε πως οι απόψεις σχετικά με το τι αποτελεί απιστία ποικίλλουν. Πρόκειται για μια επαφή του Σαββατοκύριακου; Μια παράλληλη σχέση; Σεξ επί πληρωμή; Ανταλλαγή μηνυμάτων σεξουαλικού περιεχομένου; Είσοδο σε chat rooms; Επίσκεψη σε ιστοσελίδες γνωριμιών;  Συχνή παρακολούθηση πορνό; ‘Ολα τα παραπάνω έχουν αναφερθεί ως απαντήσεις, σε σχετική ερώτηση, τόσο από άντρες, όσο και από γυναίκες. Σήμερα το να απατήσει κανείς μπορεί να φαντάζει ευκολότερο, αλλά ποτέ δεν ήταν πιο δύσκολο ώστε να το κρατήσει κάποιος κρυφό.

Όπως και να έχει πάντως η απιστία ασκεί αρνητική ψυχολογική επιρροή στους συντρόφους.   Παλιότερα οι γάμοι συνάπτονταν περισσότερο με οικονομικούς όρους (συνοικέσιο-προίκα) επομένως η απιστία απειλούσε την οικονομική ασφάλεια του ζευγαριού (περισσότερο της γυναίκας). Σήμερα που η σχέση ή ο γάμος είναι περισσότερο συναισθηματικός διακανονισμός, αυτό που διακυβεύεται με την απιστία είναι η συναισθηματική ασφάλεια. Μια παράλληλη σχέση, λ.χ. είναι μια μυστική συναισθηματική σχέση με έντονη σεξουαλική χημεία μέσω της οποίας ικανοποιούμε ανάγκες, κυρίως συναισθηματικές, που θεωρούμε πως δεν μπορούν να ικανοποιηθούν μέσα στη μακρόχρονη σχέση ή το γάμο.

Για το λόγο αυτό, αρκετοί σύντροφοι που βρίσκονται σε παράλληλη σχέση τονίζουν πως νιώθουν ζωντανοί, ελεύθεροι και σεξουαλικά πιο ενεργοί μέσα σ’αυτή. Δεν είναι τυχαίο επίσης πως ο λόγος που οι άνθρωποι παίρνουμε διαζύγιο σήμερα έχει μετατοπιστεί. Δεν χωρίζουμε επειδή είμαστε δυστυχισμένοι, αλλά επειδή θα μπορούσαμε να είμαστε περισσότερο ευτυχισμένοι με κάποιους άλλους.

Τολμούμε να πούμε πως η απιστία πληγώνει διαφορετικά σήμερα. Έχουμε πλάσει στο μυαλό μας τον ιδανικό σύντροφο, εραστή, φίλο, πατέρα όπου απαιτούμε ο άλλος να “κουμπώσει” άψογα. Γιατι;; Επειδή πιστεύουμε πως και μεις είμαστε όλα αυτά. Μας αξίζουν ή “η ζωή μας τo χρωστάει” επειδή είμαστε μοναδικοί, αναντικατάστατοι και απαραίτητοι. Η απιστία έρχεται όλα τα παραπάνω και τα αναιρεί. Βιώνουμε ναρκισσιστικό πλήγμα. Ματαιωνόμαστε ως εκλεκτικοί και ξεχωριστοί.

Μπορεί όμως μια σχέση να επανέλθει μετά από συμβάν απιστίας;

Για ορισμένα ζευγάρια η απιστία είναι συνώνυμο του τερματισμού της σχέσης, ενώ άλλα μετατρέπουν την κρίση σε ευκαιρία. Άλλοι μετά από μια τέτοια εμπειρία θα κάνουν ουσιαστικές, ειλικρινείς και ανοιχτές συζητήσεις. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις συντρόφων που με αφορμή την απιστία αναζωπύρωσαν το ερωτικό πάθος μεταξύ τους. Θετική έκβαση για τη διατήρηση της σχέσης αποτελούν η έκφραση ενοχής και μεταμέλειας για την πράξη από το/τη σύντροφο που απάτησε .

Οι σύντροφοι καλό θα είναι να αποφύγουν να αναλωθούν σε ερωτήσεις που προκαλούν περισσότερο πόνο παρά ανακούφιση: “Που το κάνατε;” “Πόσο συχνά;” “Είναι καλύτερος/η από μένα στο κρεβάτι;”, αλλά να σταθούν σε πιο διερευνητικά ερωτήματα που μας δίνουν ουσιαστικές πληροφορίες για τα κίνητρα της πράξης: “Τι σήμαινε για σένα αυτή η σχέση (όταν πρόκειται για παράλληλη);”, “Τι είναι αυτό που βιώνεις εκεί, που δεν μπορούμε να το κάνουμε μαζί;”, “Πώς ήταν για σένα όταν γυρνούσες σπίτι;”

Επομένως, κάθε απιστία θα επαναπροσδιορίσει τη σχέση (διάλυση ή διατήρηση) και κάθε ζευγάρι θα καθορίσει ποιο θα είναι το “κληροδότημα” της απιστίας για τη σχέση τους. Όμως οι εξωσυζυγικές σχέσεις δεν πρόκειται να σταματήσουν να υπάρχουν και τα διλήμματα μεταξύ αγάπης και επιθυμίας, συντροφικότητας και πόθου καλό θα είναι να μην προσδιορίζονται ως αυστηρές διπολικές καταστάσεις: άσπρο-μαύρο, καλό-κακό, θύμα-θύτης. Εξάλλου το θύμα μιας απιστίας δεν συνεπάγεται πως είναι και το θύμα της σχέσης.


Προτεινόμενη βιβλιογραφία

Atkins, D., Yi, J., Baucom, D., & Christensen A. (2005). Infidelity in couples seeking marital        therapy. Journal of Family Psychology, 19(3), 470-473.

Becker, D. V., Sagarin, B. J., Guadagno, R. E., Millevoi, A., & Nicastle, L. D. (2004). When the   sexes need not differ: Emotional responses to the sexual and emotional aspects of infidelity. Personal Relationships, 11, 529–538.

Perel, E. (2007). Mating in Captivity: Unlocking Erotic Intelligence. New York: HarperCollins Publishers.

Worthington, E. L. (2005). Handbook of Forgiveness. New York: Taylor & Francis Group.