Συντάκτρια: Αλεξάνδρα Μέριανου
Φοιτήτρια Θεατρολογίας


Αιτία για το παρόν άρθρο στάθηκε μια παράσταση του έργου Psychosis 4.48, της Sarah Kane, που είδα πριν περίπου 2 χρόνια. Η δραματουργία της Sarah Kane γενικότερα, αποτελείται από έργα που παρουσιάζουν μια πλευρά της ανθρώπινης ύπαρξης με απροκάλυπτο τρόπο. Προσωποποιεί την απόγνωση και την ντροπή των συναισθημάτων του ήρωα, θέτοντας το σώμα βορά στην ανθρώπινη ψυχή. Εξισώνει την απέχθεια, την αποστροφή και το ταπεινό με τα υψηλά φρονήματα. Στην συγκεκριμένη παράσταση λοιπόν η πρωταγωνίστρια παίζει γυμνή πάνω στη σκηνή και με το σώμα της εκφράζει όλα όσα θέλει να πει η ψυχή της. Μια νέα ηλικιακά γυναίκα ζει μέσα σε ένα γερασμένο από τις ταλαιπωρίες και τις κακουχίες σώμα.

Θα ήθελα να μιλήσουμε λοιπόν γι αυτό. Για τη χρήση του γυμνού στο θέατρο. Παραθέτω λοιπόν μια σκηνοθετική άποψη ή και μια γενικότερη άποψη για τη χρήση του γυμνού σώματος στη σκηνή.

Η ηδονοβλεπτική ματιά είναι συχνότερη από κάθε άλλη είδους θέαση ενός γυμνού σώματος. Πρόκειται για μια προκατάληψη, όπου οι γυναίκες που ασχολήθηκαν με την performance κατά τη δεκαετία του ’60 και ’70 προσπάθησαν να την καταρρίψουν. Μέσα από καλλιτεχνικούς χώρους οι γυναίκες διεκδικούν την απελευθέρωση τους από τα στερεότυπα που τις περικυκλώνουν. Το σώμα εκτός από φορέας αισθησιακών μηνυμάτων, φέρει κοινωνικά, πολιτικά και φιλοσοφικά ζητήματα. Στο θέατρο, η δραματοποίηση αυτών, μπορούν να αποτυπωθούν με την όψη ενός τραυματισμένου, γέρικου και αποκρουστικού σώματος. Η ψυχική οδύνη, η υπαρξιακή αγωνία ή ένα αρρωστημένο μυαλό προσωποποιούνται και παίρνουν μορφή. Όταν ο ηθοποιός είναι μεταμφιεσμένος με ρούχα, μακιγιάζ κ.ο.κ. αποκτά μια συγκεκριμένη ιδιότητα. Αντίθετα όταν βρίσκεται γυμνός πάνω στη σκηνή, το σώμα του γίνεται σήμα προσεγγίζοντας την αυθεντικότητα του φυσικού.

Το σώμα ακόμα και γυμνό μπορεί να αποτυπώσει με εκφραστικότητα την ψυχολογική κατάσταση του ήρωα. Προσεγγίζει μια διαφορετική οπτική της αλήθειας. Η γυμνότητα είναι κάτι το απολύτως φυσιολογικό. Το σώμα μας αντιδρά στην κάθε μας ψυχολογική κατάσταση. Είναι ένας ζωντανός οργανισμός όπου αντιλαμβάνεται τη χαρά, την αβεβαιότητα, το άγχος και τον πόνο της ψυχής και του μυαλού μας. Θεωρώ αρκετά ενδιαφέρον η σύγχρονη σκηνοθετική άποψη να πλησιάζει μια τέτοια κατάσταση, όπου ένα γυμνό σώμα αντιδρά στα εκάστοτε ερείσματα. Μπορεί να είναι κάτι παράτολμο και να προκαλέσει τις αντιδράσεις του κοινού, αλλά κάτι τέτοιο μπορεί να προσεγγίσει τη “φυσική” πραγματικότητα, με ένα ωμό και γυμνό τρόπο.

“It’s the invention of clothes, not nature, that made “private parts” private.”


Προτεινόμενη βιβλιογραφία

  • Το ζωντανό θέατρο. Δοκίμιο για τη σύγχρονη σκηνή, Ελένη Βαροπούλου, Άγρα, Αθήνα 2002