Κείμενο: Μαρία Κακούρη
Φοιτήτρια Ψυχολογίας
Επιμέλεια: Μαρία Παπαστεφανάκη
Γλωσσολόγος


Πολλά παιδιά έχοντας ολοκληρώσει τη φοίτησή τους στο σχολείο και έχοντας επιτύχει στις πανελλαδικές εξετάσεις μπαίνουν σε ΑΕΙ ή ΤΕΙ της αρεσκείας τους. Βέβαια, πολλοί πρωτοετείς φοιτητές, και κυρίως όσοι έχουν περάσει σε μια σχολή που βρίσκεται σε άλλη πόλη, μακριά από την οικογένεια και τα αγαπημένα τους πρόσωπα, αντιμετωπίζουν κάποιες δυσκολίες.

Οι πρωτοετείς φοιτητές έρχονται αντιμέτωποι με νέες πρωτόγνωρες συνθήκες, μπαίνουν σε ένα τελείως διαφορετικό περιβάλλον και ο ρόλος τους αλλάζει. Εδώ δεν τους ξέρει κανείς, πρέπει να εγκλιματιστούν, να δημιουργήσουν παρέες και να αποκτήσουν υπόσταση. Πρόκειται για την αντίδραση προσαρμογής του πρωτοετούς που σχετίζεται με ένα σύνολο ψυχολογικών συμπτωμάτων, τα οποία περιλαμβάνουν αισθήματα μοναξιάς, άγχους, απόγνωσης και κατάθλιψης. Αυτά τα αισθήματα προκύπτουν από τη φοιτητική εμπειρία και πλήττουν τους πρωτοετείς φοιτητές.

Αν και οποιοσδήποτε φοιτητής μπορεί να εμφανίσει αυτά τα συμπτώματα ως απόρροια στη δυσκολία προσαρμογής του, θα λέγαμε ότι αρνητικά αισθήματα βιώνουν περισσότερο όσοι είχαν καλές σχολικές επιδόσεις στο λύκειο και ήταν ιδιαίτερα κοινωνικοί και δημοφιλείς. Όπως προαναφέραμε, οι απότομες αλλαγές κλονίζουν την ψυχική κατάσταση του ατόμου και διαταράσσουν την ισορροπία του. Ο φοιτητής αναζητά νέους ρόλους, ώστε να καλύψει το κενό του καλού και διάσημου μαθητή που είχε στο λύκειο.

Τα συμπτώματα αυτά ολοκληρώνονται και σταματούν, όταν ο φοιτητής φτάσει στο σημείο να διαμορφώσει νέες φιλίες και να πετύχει ικανοποιητικές ακαδημαϊκές επιδόσεις. Με άλλα λόγια, η ενσωμάτωση στον νέο τρόπο ζωής σημαίνει το τέλος των συμπτωμάτων της αντίδρασης προσαρμογής. Βέβαια, αυτό δεν είναι δεδομένο, αφού δεν είναι λίγες οι φορές που τα συμπτώματα ενισχύονται και δυσκολεύουν ακόμα περισσότερο την προσαρμογή του ατόμου. Αυτό μπορεί να συμβεί, για παράδειγμα, σε πιο εσωστρεφή άτομα, που παρουσιάζουν δυσκολία στην ανάπτυξη νέων σχέσεων, ή σε άτομα που δεν ήταν τόσο έτοιμα να φύγουν μακριά από την οικογένειά τους.

Σύμφωνα, μάλιστα, με έρευνες, περίπου το 50% των φοιτητών αναφέρουν ότι έχουν έρθει αντιμέτωποι με αρνητικά συναισθήματα και συμπτώματα κατάθλιψης. Πρόκειται φυσικά, για ένα ποσοστό που δεν αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα, αφού αφορά μόνο όσους ζήτησαν ψυχολογική υποστήριξη σε ειδικά κέντρα. Από αυτά τα δεδομένα, είναι προφανές ότι οι πρωτοετείς φοιτητές αντιμετωπίζουν σημαντικές δυσκολίες προσαρμογής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και θα ήταν ωφέλιμο τα ίδια τα πανεπιστημιακά ιδρύματα να μεριμνούν για την ψυχική υγεία των φοιτητών. Καταρτισμένοι ψυχολόγοι και ψυχίατροι θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους νέους να ξεπεράσουν οποιαδήποτε δυσκολία και να κάνουν ένα δυνατό ξεκίνημα στην πανεπιστημιακή τους πορεία.


Προτεινόμενη βιβλιογραφία

Benton, S. A. & Robertson, M. & Tseng, W.-C. & Newton, F. B., & Benton, S. L. (2003). Changes in counseling center client problems across 13 years. Professional Psychology: Research and Practice, 34, 66-72.

Feldman R.S., (2009). Εξελικτική Ψυχολογία – Δια βίου ανάπτυξη. Τόμος Β’. Αθήνα: Εκδόσεις Gutenberg.