Άρθρο: Αλέξια Σταμάτη
Δημοσιογράφος

Επιμέλεια: Στέλλα Πυρένη
Φιλόλογος


Χορός πέρα από κάθε λογική, πέρα από κάθε στερεότυπη αντίληψη, πέρα από κάθε κανόνα. Ποιος θα μπορούσε ποτέ να φανταστεί πως η μουσική, οι στροφές και οι φιγούρες, ο στροβιλισμός και η κινησιολογική έκσταση ενός χορευτή θα σηματοδοτούσαν μια μικρή επανάσταση, μια συμβολική αντίδραση στην παράδοση του κλασικού, του καθιερωμένου;

Αυτό είναι ο σύγχρονος χορός. Ένα ξέσπασμα. Μια παθιασμένη αναζήτηση ελευθερίας που πρωτοεκδηλώθηκε στα τέλη του 1920 στην Αμερική με θεμελιώτρια την Isadora Duncan. Η γυναίκα αυτή θα μπορούσε εύκολα να θεωρηθεί ένα ακόμη πρότυπο φεμινισμού και αντισυμβατισμού, καθώς ιδρύοντας την πρώτη σχολή σύγχρονου χορού, εισήγαγε ένα νέο μέσο έκφρασης που αποδομούσε και κατέρριπτε τις αυστηρές δομές του κλασικού μπαλέτου.

Δύο βήματα μπροστά – ένα πίσω. Και γιατί όχι ένα βήμα πίσω και δύο μπροστά; Δύο στροφές γύρω από τον εαυτό σου. Και γιατί όχι τρεις; Ύφος σοβαρό, κορμί στητό, κινήσεις λεπτές αρμονικές και ελεγχόμενες. Μα ποιος καθορίζει τι θα πει αρμονία;

Στο σύγχρονο χορό οι τύποι και τα μοτίβα παραχωρούν τη θέση τους στο συναίσθημα. Το έχει πει και ο Κ. Π. Καβάφης: «Όταν χορεύεις, γράφεις στη γη αυτό που θέλει να πει η ψυχή σου». Πώς μπορείς άλλωστε να καλουπώσεις και να τιθασεύσεις την τέχνη; Είναι θηρίο ανήμερο και σίγουρα πάντα μέσα από κάποιο εμπνευστή της θα βρει τρόπο διαφυγής.

Ωστόσο ελευθερία, όπως καλά γνωρίζουμε, δε σημαίνει αναρχία. Ο σύγχρονος χορός μπορεί να μην απαριθμεί συγκεκριμένα βήματα, διαπραγματεύεται όμως συστήματα και μεθοδολογίες παρμένες από το μοντέρνο χορό, τον μεταμοντέρνο και τον κλασικό. Οι βασικές αρχές του χορού είναι συνδεδεμένες με τα φυσικά φαινόμενα (βαρύτητα, ταλάντωση, ισορροπία…). Από το 1980 και μετά, μάλιστα, δεχόμενος επιρροές από τη Λατινική Αμερική και την Ευρώπη, ο επαναστατικός αυτός χορός εξελίχθηκε σε θεατρικό στυλ κι οι καινοτόμες αρχές του επηρέασαν αργότερα το μπαλέτο και τους ballroom χορούς.

Πάθος, ορμή, χαρά, απογοήτευση, θυμός… Διαβαθμίσεις χρωμάτων στον πίνακα που συνθέτει τη ζωή και την καθημερινότητα του ανθρώπου και με τον ίδιο τρόπο αποτυπώνονται στο πρόσωπο, στο σώμα, στις κινήσεις του, στο χορό. Ο καθένας μας είναι μοναδικός γι’ αυτό και η κάθε χορογραφία είναι μοναδική. Η ενέργεια της προηγούμενης κίνησης οδηγεί στην επόμενη και έτσι το σώμα σιγά σιγά αποδομείται γιατί τη θέση του παίρνουν οι σκέψεις, η αντίληψη και η παρόρμηση των συναισθημάτων.

Ίσως ο σύγχρονος χορός κατά καιρούς να αμφισβητήθηκε και να δοκιμάστηκε, όμως στη δεκαετία του ‘70 κατάφερε να κερδίσει μια θέση στον ακαδημαϊκό χώρο με επίσημες σπουδές σε προπτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο, ενώ πλέον σήμερα ακόμη και στη χώρα μας έχει καταφέρει να συγκινήσει και να προσελκύσει μεγάλο αριθμό μαθητών. Δεν είναι τυχαίο. Όλοι κρύβουμε μέσα μας ένα μικρό, ατίθασο παιδί που δυσκολεύεται να υπακούσει σε κώδικες και να υπηρετήσει όσα άκριτα του μεταφέρουν οι παλαιότερες γενιές ή όσα πρότυπα του επιβάλλουν οι «καιροί».

Κάποιες φορές ο μικρός αυτός ατίθασος χορευτής  κοιμάται, κάποιες φορές παγιδεύεται ή παρασύρεται, όμως πάντα υπάρχει και θα πρέπει να μην τον ξεχνάμε, να τον ξεκλειδώνουμε, γιατί είναι το μόνο μας όπλο επιβίωσης σε μια σκληρή και αυστηρά καθοδηγούμενη κοινωνία.

«Ο χορός είναι ένα όπλο στον αγώνα της επαναστατημένης τάξης»  I. Duncan