Άρθρο: Μένη Κουτσοσίμου
Ψυχολόγος
Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας ΜΔΕ στην Κοινωνική Ψυχιατρική-Παιδοψυχιατρική
Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων
Μεταδιδάκτωρ Ιατρικής Παν/μίου Ιωαννίνων στην Ποιότητα Υπηρεσιών


Άνιωθος, κοινώς Παρτάκιας… Νάρκισσος του κερατά.

Έχω καταλήξει στο προφίλ του… για να τον αναγνωρίσεις just in case.

Δεν τον ενδιαφέρει τίποτα παρά μόνο ο εαυτούλης του. Συναίσθημα … άγνωστη λέξη. Άνιωθος πόνου, θλίψης, χαράς ή έστω θυμού. Απάθεια κι άγιος ο Θεός. Νεκρός. Να μην νοιώθει τίποτα για κανέναν. Ούτε αγάπη, ούτε μίσος, ούτε θυμό… ΤΙΠΟΤΑ.

Να μην έχει να δώσει και να σου περνάει υποσυνείδητα ότι δεν αξίζει να πάρεις.

Δίπλα του άνθρωποι που τον αγαπούν κι εκείνος αγνώμων…

Ψυχή… αδιαπραγμάτευτα αμέτοχη…

 

Η συναισθηματική αναπηρία θεωρείται μια μορφή άμυνας στις αλλοτριωτικές συνθήκες διαβίωσης που επιβάλλει η κρίση. Πρόκειται για επιλογή για να βιώσει κανείς με το λιγότερο οδυνηρό τρόπο τη σκληρή πραγματικότητα. Δεν ενεργοποιούνται τα συναισθήματα για να μη νιώθει το υποκείμενο λύπη, αγανάκτηση, κοροϊδία. Όλα βαίνουν καλώς για τους απαθείς και κλεισμένους στο συναισθηματικό καβούκι τους, δεν επηρεάζονται ή πιστεύουν ότι δεν επηρεάζονται από τα μέτρα λιτότητας. Νιώθουν ένα είδος ασφάλειας, η συναισθηματική ακαμψία αποτελεί άμυνα γι αυτούς.

Ενίοτε εκλαμβάνεται ως προσόν αν σκεφτεί κανείς ότι διευθυντές και υψηλόβαθμα στελέχη έχουν πάθει ένα είδος στείρωσης των συναισθημάτων. Οι συναισθηματισμοί στον ψυχικό κόσμο του καθενός δεν εξασφαλίζουν τη σίγουρη επιτυχία, γιατί μετριάζουν την ισχυρή θέληση για ατομική επιτυχία και κέρδος, δίνοντας και μια βαρύτητα στο κοινωνικό καλό. Χάνεται λοιπόν η ψυχρή λογική και το άτομο αποπροσανατολίζεται από το στόχο που είναι ατομικός και μόνο…

Είναι αλήθεια ότι τις περισσότερες φορές ο άνθρωπος πετυχαίνει πράγματα όταν κινείται στα όρια της ψυχρής λογικής. Αυτή είναι που τον κάνει να σκέπτεται όλες τις πτυχές του στόχου και να μην ξεφεύγει από αυτές. Τα συναισθήματα δεν είναι αντικειμενικά, ενεργοποιούν τον υποκειμενικό παράγοντα και πολλές φορές παραποιούν την πραγματικότητα, γιατί εμπλέκουν τη φαντασία και τα προσωπικά πιστεύω. Ωστόσο το συναίσθημα είναι εκείνο που δίνει χρώμα στη λογική. Και σίγουρα είναι ανάπηρος όποιος δεν έχει συναίσθημα, όχι γιατί του λείπει μέλος του σώματος, αλλά γιατί απουσιάζει κομμάτι της ψυχής.

Ο Απαθής ζει την κάθε στιγμή αλλά κατά τους άλλους ζει σε έναν δικό του, ψεύτικα πλασμένο κόσμο… ουδέτερος στις αλλαγές, οτιδήποτε και να συμβεί γύρω του δεν εκφράζεται ούτε θετικά, ούτε αρνητικά… δεν επηρεάζεται από τα γεγονότα, τις καταστάσεις και τους ανθρώπους αλλά δεν επηρεάζει και κανέναν.

Ο Φυγόπονος διώχνει μακριά καθετί που του γεννά πόνο και απαιτεί πνευματικό μόχθο… ανώριμος γιατί δε βιώνει την αναγκαία οδύνη που θα τον ενδυναμώσει. Δεν αφήνει τον εαυτό του να νιώσει ανακούφιση από τις πληγές που επουλώνουν. Δε μετατρέπει τον πόνο σε δημιουργία και αναγέννηση. Και το χειρότερο; Διαισθάνεται τον πόνο των άλλων (σε αντίθεση με τον απαθή τύπο) αλλά δεν έχει την θέληση -όχι τα εφόδια- να τους βοηθήσει, με μόνη του διαφυγή, το μονοπάτι στην άλλη μεριά.

Ο Ηδονιστής είναι ο πιο σκληρός από όλους. Είναι αυτός που κρατάει το χέρι του διπλανού του για να μην πέσει από τον γκρεμό αλλά την πιο κατάλληλη στιγμή του δίνει μια γερή κλωτσιά. Η δυστυχία των άλλων είναι πρόσφορο έδαφος για την έκφραση αρνητικών συναισθημάτων, όπως μίσος, ζήλια, προκατάληψη, ανταγωνισμό, απόρριψη και θυμό. Ο ηδονιστής συναισθηματικά ανάπηρος έχει αντίληψη των συναισθημάτων του, όμως η «κρύα» λογική τον παγώνει.

Ο Ανασφαλής φτάνει στην πηγή να πιεί νερό αλλά δεν είναι σίγουρος αν διψάει ή όχι. Τα συναισθήματά του για τους άλλους είναι πάντα διφορούμενα και ποτέ δεν μπορεί να τα ξεχωρίσει γιατί βολεύεται στην ικανοποίηση που δίνει και παίρνει. Όλους τους αγαπάει και όλους τους μισεί. Ίσως γιατί δεν έχει ψάξει βαθιά μέσα του για να βρει ποιος πραγματικά είναι.

Ο Εγωιστής είναι φοβερός τύπος γιατί εκπέμπει συνεχώς sos για την ψυχική του κατάσταση. Νιώθει χαρά και απαιτεί και από τα άτομα που συναναστρέφεται να χορεύουν από χαρά μαζί του, αλλά μόνο προς τέρψιν δική του. Νιώθει θλίψη και καλεί και τους άλλους να μοιρολατρήσουν μαζί του. Ωστόσο, έρχεται η στιγμή που οι ενοχές τον περικυκλώνουν γιατί τα εγωκεντρικά συναισθήματα τον σφίγγουν και ασφυκτιά. Και τότε είναι που μπορεί να πορευθεί σε μια πιο καθολική συμμετοχή στον κόσμο των συναισθημάτων, δηλαδή να οσμίζεται και να ενστερνίζεται τον συναισθηματικό κόσμο των άλλων.

Ο Ηθικά ανάπηρος, χωρίς αμφιβολία ο πιο επικίνδυνος απ’ όλους.. χρειάζεται διαρκώς την επιδοκιμασία των άλλων για να πάρει μια απόφαση… εκείνος που έχει ανάγκη τον άλλον για να του πει αν ό,τι κάνει είναι καλό ή κακό… που διαρκώς αμφιταλαντεύεται, καθώς αναρωτιέται αν αυτό που θέλει να κάνει ταιριάζει ή δεν ταιριάζει, είναι ή δεν είναι αυτό που θα έκανε και ο δίπλα ή ο περισσότερος κόσμος.

 

Κι αναρωτιέμαι εν τέλει… είναι δυνατόν να υπάρχουν τόσοι πολλοί;

Η συναισθηματική αναπηρία συνήθως παρατηρείται σε ανθρώπους αρκετά πληγωμένους. Ή αρκετά ευθυνόφοβους. Με τον καιρό γίνονται ανήμποροι να αισθανθούν και να δεχτούν συναισθήματα άλλων, να δεχτούν κριτική, να δώσουν και να πάρουν. Όλα αυτά τα εστερνίζονται με φόντο μια ατέρμονη άρνηση να ξεβολευτούν, γιατί θεωρούν ότι αν αλλάξει κάτι, θα ξαναπληγωθούν. Ή γιατί απλά θεωρούν ότι έχουν βρει το νόημα της ζωής. Σιγά-σιγά υιοθετούν απόψεις, όπως ότι δεν χρειάζονται κανέναν. Μέγιστη αλαζονεία. Ή ότι είναι καλύτερα να αφήσουν τα συναισθήματά τους σε αδράνεια, και να βολευτούν σε κάτι πιο απλό και εύκολο. Συμβιβάζονται με ανθρώπους που συμβιβάζονται και λατρεύουν ή μισούν μια εικόνα. Περιφέρονται μόνο με αυτήν και είναι ικανοποιημένοι… Ή στην καλύτερη περίπτωση που μπαίνουν στη διαδικασία μίας σχέσης, βαθιά μέσα τους ξέρουν ότι δε νιώθουν όσα θα έπρεπε, γιατί στο πίσω μέρος του μυαλού τους υπάρχει κάποια άλλη που πιστεύουν ότι θα μπορούσαν να αισθανθούν κάτι, και πάει λέγοντας. Και μη νιώθοντας.

Και όλα αυτά που υποστηρίζουν όσοι φοβούνται να εκφράσουν τα συναισθήματά τους και τα αφήνουν στην άγνοια, είναι φθηνές δικαιολογίες και μάλιστα άκρως σαδιστικές.

 

Ποιο είναι εντέλει το κρυμμένο μήνυμα;

Συναίσθημα αλλά και λογική, αποτελούν δύο όρους αλληλεξαρτώμενους.

Η απουσία του ενός από τους δύο κρίνεται άκρως επικίνδυνη για εκείνους που επιμελώς κρύβονται. Πώς; Είναι οι κατεξοχήν ευάλωτοι σε κρίσεις πανικού. Τα καταπιεσμένα συναισθήματα έρχονται στην επιφάνεια σε ανύποπτο χρόνο, έχοντας σοβαρές επιπτώσεις τόσο στην ψυχική αλλά και σωματική υγεία.

Στην περίπτωση που επιθυμούν να τρέξουν τη συμβατότητα με τον εαυτό τους, οφείλουν να αναρωτηθούν για τα παρακάτω… σε 1ο πρόσωπο:

Γιατί αυτή η απομόνωσή μου μέσα στο προστατευτικό κουτάκι της απάθειας;

Δεν νευριάζω, δεν λυπάμαι, δεν ενθουσιάζομαι…

Ένας ουδέτερος… άχρωμος, άοσμος, άγευστος τσιγκούνης.

Ένας στείρος παρατηρητής μιας πραγματικότητας που φαντάζει ξενική.

Έμαθα καλά την τεχνική του στρουθοκαμηλίζειν…

Να μου φταίνε πάντα όλοι οι άλλοι.

Πάνω απ’ όλα Εγώ και ο Ρόλος μου.

Τίγκα πια στα ψυχοσωματικά που φυσικά δεν κατανοώ τη σημασία τους.

Αναίσθητος για τους άλλους ευαίσθητος, για εμένα.

Ποιον κοροϊδεύω άραγε;

 

Και για τη θεραπεία σου, επανέλαβε μετά από εμένα:

«Αλήθεια, πόσο θάρρος χρειάζεται στο να είμαι ειλικρινής…

αυτή τη φορά, μπορεί και να μην τα καταφέρω».

 

Όταν το ομολογήσεις, θα έχεις κάνει το 1ο βήμα.

Ένα βήμα τη φορά… μην κουραστείς κιόλας.

 

ΥΓ.

Σκέφτομαι ν’ ασχοληθώ με τα ζώα.

Επαγγελματικά πια.

Έχουν περισσότερη μπέσα.

Οι άνθρωποι… με κούρασαν.


Προτεινόμενη βιβλιογραφία

Φροϋντ Σ. (2012). Ναρκισσισμός, Μαζοχισμός, Φετιχισμός. Εκδόσεις Νίκας.