Κείμενο: Μαρία Κακούρη
Φοιτήτρια Ψυχολογίας
Επιμέλεια: Μαρία Παπαστεφανάκη
Γλωσσολόγος


Η απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου συνεπάγεται ψυχική κατάρρευση. Μέσα σε συνθήκες πένθους το άτομο αισθάνεται θρήνο και θυμό, νιώθει πως η ζωή του δεν έχει νόημα και πως βρίσκεται σε αδιέξοδο. Η προαναφερθείσα κατάσταση αποτελεί φυσιολογική αντίδραση στην απώλεια, και τα εν λόγω συναισθήματα υποχωρούν με τον καιρό. Βέβαια, σε κάποιους ανθρώπους η οδύνη και το πένθος γίνονται τρόπος ζωής και επιμένουν ακόμα κι έπειτα από πολλά χρόνια. Στον αντίποδα, υπάρχουν και άτομα που δείχνουν να μην έχουν επηρεαστεί καθόλου από την απώλεια και κρατούν τα συναισθήματα καλά κρυμμένα μέσα τους. Δεν αισθάνονται δυσφορία ούτε συμπτώματα πένθους απομακρύνοντας τα αρνητικά συναισθήματα, τα οποία πιθανότατα δεν μπορούν να αντέξουν.

Και οι δύο περιπτώσεις ανθρώπων που αναφέραμε παρεκκλίνουν από το φυσιολογικό, καθώς, από τη μία, τα συναισθήματα κατάθλιψης δεν υποχωρούν και, από την άλλη, δεν εκδηλώνονται ποτέ. Έτσι, το παθολογικό πένθος είναι ο θρήνος που απέχει από τα όρια του φυσιολογικού και διακρίνεται σε πέντε κατηγορίες. Αρχικά, το «καθυστερημένο» παθολογικό πένθος, κατά το οποίο η συγκεκριμένη εμπειρία παρουσιάζεται με χρονική καθυστέρηση. Έπειτα, το «απόν», στο οποίο δεν υπάρχουν ενδείξεις αρνητικών συναισθημάτων ως αποτέλεσμα της απώλειας, αλλά και το αντίθετο αυτού, το «χρόνιο», όπου η κατάσταση του ατόμου δεν παρουσιάζει σημεία βελτίωσης και συνοδεύεται από άγχος και ενοχές. Παρόμοιο με το προηγούμενο είδος πένθους είναι το «ανεπίλυτο», στο οποίο υπάρχουν κάποιες ενδείξεις βελτίωσης. Η τελευταία κατηγορία παθολογικού πένθους είναι το «ανεσταλμένο», στο οποίο το άτομο δεν μπορεί να μιλήσει καν για το δυστυχές συμβάν.

Σε κάθε περίπτωση, όποια κι αν είναι η αντίδρασή μας στην απώλεια, καλό είναι να επιστρατεύσουμε τη λογική, η οποία θα μας βοηθήσει να συνειδητοποιήσουμε πως η ζωή είναι ένας κύκλος, πολλές φορές αναπάντεχος, και τον οποίο δεν σχεδιάζουμε εμείς. Φυσικά, σε περιπτώσεις που δεν μπορούμε να διαχειριστούμε το συμβάν είναι σκόπιμο να απευθυνόμαστε σε κάποιον ειδικό.


Προτεινόμενη βιβλιογραφία

Middleton, W. & Raphael, B. & Martinek, N. & Misso, V. (1993). “Pathological grief reactions”. In M.S. Stroebe & W. Stroebe & R.O. Hansson (Eds.), Handlbook of bereavement: Theory, research, and intervention. New York: Cambridge University Press, 44-61.

DiMatteo, R. M. & Leslie, R. M. (2011), Εισαγωγή στην Ψυχολογία της Υγείας (Ψυχοκοινωνιολογία της Υγείας), Αθήνα: Εκδόσεις Πεδίο.