Άρθρο: Μένη Κουτσοσίμου
Ψυχολόγος
Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας ΜΔΕ στην Κοινωνική Ψυχιατρική-Παιδοψυχιατρική
Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων Μεταδιδάκτωρ Ιατρικής Παν/μίου Ιωαννίνων στην Ποιότητα Υπηρεσιών


Μια φορά κι έναν καιρό,
μια παρέα σκαντζόχοιρων στην προσπάθεια να έρθουν πιο κοντά για να ζεσταθούν μια χειμωνιάτικη μέρα, χρειάστηκε να καταβάλουν έντονη προσπάθεια για να βρουν την ισορροπία, έτσι ώστε και να πάρουν τη ζεστασιά, αλλά και να μην τραυματιστούν μεταξύ τους με τα αιχμηρά τους αγκάθια.

Μ’ αρέσουν τα παραμύθια… πολλές φορές λένε απλά την αλήθεια.
Οι Μεγάλοι λένε ότι η οικειότητα σκοτώνει τον έρωτα, αλλά δεν το βλέπω έτσι.
Λένε επίσης ότι το μυστήριο είναι αυτό που τον θρέφει, αλλά δεν το βλέπω ούτε έτσι.
Το να ζεις στον έρωτα, σημαίνει ότι για ορισμένους ανθρώπους και για κάποιους λόγους, το να διαπεράσεις το φράγμα της απόστασης, είναι το πιο δύσκολο πράγμα.

Τι προτείνεις λοιπόν… Έρωτα σε αναλογία;
Δεν μου αρέσουν τα ημίμετρα. Δεν υπάρχει αναλογία των προκλήσεων που συνεπάγεται η ανθρώπινη οικειότητα και το τι μπορεί να συμβεί κατά τη διαδικασία της δημιουργίας μιας σχέσης. Όσο πιο κοντά έρχονται δυο άνθρωποι μεταξύ τους, τόσο πιο πιθανό είναι να πληγωθούν. Όμως, αν παραμείνουν χώρια, θα συνεχίσουν να έχουν τον πόνο της μοναξιάς ή της επιλογής τους, θα μου απαντήσεις.
Και θα συμφωνήσω. Πώς γίνεται σε κάθε σχέση, στην αρχή της, να κυριαρχούν συναισθήματα αγάπης, στοργής, έλξης, ο ενθουσιασμός και η ανάλαφρη διάθεση; Όπως είναι φυσικό, αυτή η στάση έχει ως αποτέλεσμα την επιλεκτική προσοχή των χαρακτηριστικών και συμπεριφορών του άλλου.
Επιλέγεις να βλέπεις τη φωτεινή πλευρά όμως, η καθημερινή τριβή ενδέχεται να καταστρέψει το μαγευτικό αυτό τοπίο. Αρχίζεις και γνωρίζεις καλύτερα τον/την άλλο/η και κάποια χαρακτηριστικά που προηγουμένως σε γοήτευαν, τώρα σε απογοητεύουν… γρήγορα, έρχεται και η απομυθοποίηση.

… οι Μεγάλοι ισχυρίζονται ότι η οικειότητα γεννά περιφρόνηση, αμφισβητώντας την αντίληψη ότι όσο περισσότερο γνωρίζεις έναν άνθρωπο, τόσο περισσότερο τον συμπαθείς και τον εμπεριέχεις… τον αποδέχεσαι. Στην εποχή μας όμως, σαν να συμβαίνει το αντίθετο… όσο περισσότερες πληροφορίες αποκτούμε σχετικά με τον Άλλο, τόσο στενεύει και η προτίμηση.
… ο Έρωτας λέει ότι στην ασάφεια, υπάρχουν περισσότερες πιθανότητες να συμπαθήσεις κάποιον, γιατί έχεις την τάση να σου αρέσει Εκείνος/η που υποθέτεις ότι έχει χαρακτηριστικά παρόμοια με τα δικά σου. Αυτό που οδηγεί τη σύνδεση μεταξύ γνώσης και αντιπάθειας, είναι η έλλειψη ομοιότητας.
Ως επί το πλείστον, θεωρητικά πάντα, θέλεις κι έχεις ανάγκη από αγάπη κι εγγύτητα. Ο φόβος, όμως, είναι εξίσου ισχυρή δύναμη και ανταγωνίζεται αυτή σου την ανάγκη.
Παρόλο που οι ανάγκες λοιπόν μένουν ακάλυπτες όταν δεν με πλησιάζεις, μπορεί να νιώθεις μεγαλύτερη ασφάλεια όταν δεν το κάνεις… και είναι ο μοναδικός ασφαλής δρόμος για να μην κινδυνεύσεις την αβεβαιότητα που προκύπτει από τη στενή συναισθηματική σχέση με τον άλλον.
Δεν διακινδυνεύεις να πρέπει να δείξεις ότι είσαι αυτό που είσαι, κάτι που περικλείει τη συναισθηματική ειλικρίνεια, αλλά και την πιθανή απόρριψη των συναισθημάτων σου.
Δεν διακινδυνεύεις την εγκατάλειψή σου από τους άλλους.
Δεν βιώνεις την αμηχανία που συνεπάγεται η αρχή μιας σχέσης.
Όταν δεν πλησιάζεις στενά κάποιους ανθρώπους, ξέρεις τι να περιμένεις: τίποτα.
Τι φοβάσαι αλήθεια;
Την αίσθηση απώλειας ελέγχου που η στενή επαφή – η οικειότητα έχουν συχνά ως συνέπεια.
Η οικειότητα θέτει σε δοκιμασία τους βαθύτερους φόβους σου για το ποιος είσαι και για το εάν είναι αποδεκτό να είσαι ο εαυτός σου, για το ποιος είναι ο άλλος κι εάν είναι αποδεκτό να είναι εκείνος αυτό που είναι. Απαιτείται ειλικρίνεια, αυθορμητισμός, εμπιστοσύνη, αποδοχή του εαυτού σου και αποδοχή του άλλου.
Η προσέγγιση μπορεί να σου φαίνεται φοβιστική αλλά δεν είναι και απαραίτητο να είναι έτσι. Μπορείς να είσαι ο πραγματικός σου εαυτός όταν είσαι με άλλους ανθρώπους και αξίζει να το διακινδυνεύσεις.
Μπορείς να εμπιστευθείς τον εαυτό σου κι έχεις τη δυνατότητα να αντεπεξέλθεις στην αμηχανία που υπάρχει στο ξεκίνημα μιας σχέσης, έστω και αν στην αρχή συμπεριφερθείς όπως ο σκαντζόχοιρος.
… μ’ αρέσουν τα παραμύθια… ίσως γι’ αυτό πιστεύω στο απροσδόκητο.
… it takes two to tango babe…


Προτεινόμενη Βιβλιογραφία

Norton, Frost & Ariely (2007). «Less is more: The Lure of Ambiguity, or why Familiarity Breeds Contempt»
Schopenhauer ‘Parerga und Paralipomena’

Freud (1921) ‘Group Psychology and the Analysis of the Ego’ του.