Κείμενο: Ροδοθέα Αμπανάβα,
Φιλόλογος-Γλωσσολόγος

Επιμέλεια: Μαρία-Ανδρονίκη Τραυλού,
Φιλόλογος-Γλωσσολόγος


Το καλοκαίρι έχει ξεκινήσει. Η πιο ευχάριστη και ανέμελη εποχή του χρόνου θα έλεγε κάποιος. Και όμως, για τους εναπομείναντες στην πόλη ισχύει το αντίθετο. Η καθημερινότητα είναι ασφυκτική, οι ρυθμοί της ζωής παραμένουν γρήγοροι, ενώ η όρεξη για διακοπές όλο και μειώνεται. Έχοντας στο μυαλό μου αυτήν την εικόνα σκυθρωπών ανθρώπων που εργάζονται μέσα στην καυτή Αθήνα διάβασα ξανά το διήγημα του Παπαδιαμάντη «Όνειρο στο Κύμα».

Ταυτίζεσαι εύκολα με τον μικρό βοσκό του κοσμοκαλόγερου. Εκείνος, ως ασκούμενος πια δικηγόρος και περιορισμένος στο αστικό κέντρο αναπολεί την παιδική του ηλικία. Μια περίοδο γεμάτη ξεγνοιασιά, μέσα στο φυσικό τοπίο του νησιού του, εκεί, όπου έβοσκε το κοπάδι του μοναστηριού στο οποίο ζούσε υπό την προστασία των μοναχών. Πλάι σε αυτούς τους ιερομόναχους και τους διδασκάλους που είχαν εμφυσήσει στην παιδική ψυχή του διδάγματα χρηστών ηθών και του είχαν προσφέρει την προστασία από τους πειρασμούς της κοσμικής ζωής. Αυτοχαρακτηριζόταν φυσικός άνθρωπος, με αισθήματα αγάπης για τη θάλασσα, τη γη, τον ουρανό και τον αέρα του νησιού. Η βουκολική και ειδυλλιακή ζωή του τερματίζεται από την οπτική επαφή με τον παιδικό του έρωτα, τη Μοσχούλα. Από το σημείο αυτό, ο ήρωας εισάγεται σε μια πνιγηρή ζωή που δεν του δίνει καμία δυνατότητα για προσωπική δράση, δέχεται μόνο εντολές και εκτελεί πιστά τα θελήματα του ανωτέρου του.

Δεν είναι απόλυτο ότι οι σπουδές, η γνώση και η ζωή στην πόλη αλλοιώνουν τον χαρακτήρα και σε κάνουν συνένοχο στους πειρασμούς. Σίγουρα σε απομακρύνουν από την αθωότητα, τη φυσική ζωή, τη χαρά και τη γαλήνη που προσφέρει η επαρχία. Ένα πρόσωπο, δύο όψεις που εμφανίζονται ανάλογα με την ψυχοσύνθεση του καθενός και τις εκάστοτε συγκυρίες. Χαμόγελα δίχως ψέμα και πονηρία και αυθεντικούς ανθρώπους πραγματικά ευτυχισμένους δύσκολα συναντάς στην πόλη. Το αστικό κέντρο διαβρώνει την αθώα ψυχή, στενεύουν τα περιθώρια για αληθινή ευτυχία.

Ο Παπαδιαμάντης σκιαγραφεί με εξαιρετική ενάργεια την τραγική αντίθεση της χαράς στο φυσικό τοπίο και της ασφυξίας στον αστικό χώρο. Αναγεννά γνήσια αισθήματα στον αναγνώστη, μιλάει στην καρδιά του εγκλωβισμένου ανθρώπου. Διανθεί την αφήγησή του με βουκολικές περιγραφές, θρησκευτικά δρώμενα, διηγείται σαν άλλος φυσιοδίφης και κοινωνικός παρατηρητής. Αξίζει να το διαβάσετε!