Άρθρο: Μάνθος Μυριούνης
Ψυχολόγος/Ψυχοθεραπευτής

Επιμέλεια: Στέλλα Πυρένη
Φιλόλογος


Μέσα από την πολυπλοκότητα και την συνεχή εναλλαγή των συνθηκών και των ρόλων οι οποίοι πραγματώνονται στην ζωή του καθένα από μας, αλλάζουν με ιλιγγιώδεις ρυθμούς και διαμορφώνουν εμάς τους ίδιους, τους στόχους μας, τα ψυχικά περιβάλλοντα μέσα στα οποία αναδιαμορφώνουμε τις επιθυμίες μας και επαναπροσδιοριζόμαστε ως άνθρωποι, μας είναι πολύτιμη, και κάποιες φορές αναγκαία,  η συνδρομή ανθρώπων και επαγγελματιών ειδικών στην ψυχική υγεία.  Με τις γνώσεις και την εμπειρία τους καλούνται να συνδράμουν στην ευκολότερη προσαρμογή μας στο ρευστό και εναλλασσόμενο περιβάλλον με στόχο πάντα την πληρέστερη και ευτυχέστερη εξέλιξη και κατάληξη των κατά καιρούς ζητουμένων μας.

Ωστόσο, πρέπει να επισημάνουμε ότι η ψυχοθεραπεία είναι γνωστή για την αοριστία και την αμφιλογία των ορισμών της σε κάποια θέματα, αποδίδοντας αυτήν την έλλειψη σαφήνειας στην πολυπαραγοντική φύση της θεραπευτικής σχέσης.

Ο ψυχοθεραπευτής και, γενικότερα ο ψυχολόγος και ο ειδικός ψυχικής υγείας, είναι ένας από αυτούς, του οποίου, όπως και σε όλα τα ζητούμενα που έχουν να κάνουν με την υγεία μας, οι προδιαγραφές, η ποιότητα και η εμπειρία είναι επιτακτικώς απαραίτητα και αποτελούν κύριο και βασικό μέλημα μας ως προς την καλύτερη επιλογή μας σ’ αυτήν μας την αναζήτηση.

Ταυτόχρονα, στην σημερινή εποχή της μεγάλης προσφοράς στην πληροφορία και των απίστευτων διοχετεύσεων καινούργιων γνώσεων σε μεγάλη κλίμακα και ποσότητα πρωτοφανή, όλοι μας διαβάζοντας κάποια άρθρα επί παντός επιστητού, έχουμε την ψευδαίσθηση της δυνατότητας εκφοράς επιστημονικής άποψης για το τι είναι ορθό και τι όχι, σε μια σειρά από θέματα στα οποία συνήθως τυχαία γινόμαστε κάτοχοι κάποιας πλευράς αυτών.

Σαφέστατα και πρέπει να είμαστε σε θέση να μπορούμε να σταθμίζουμε και να ξεχωρίζουμε την κατοχή μιας πληροφορίας από την ενδελεχή και επίσημα στοιχειοθετημένη επιστημονική γνώση.

Επικυρώνοντας τις παραπάνω απόψεις, παραθέτω την εμπειρία μου, μιας και τα θέματα που έχουν να κάνουν με την ψυχή, πάντα ανά τους αιώνες γοήτευαν τους ανθρώπους και τους παρακινούσαν να ασχοληθούν μαζί τους, έστω επιφανειακά και με δεισιδαιμονίες.

Γι’ αυτό και στην επιλογή του ανθρώπου με τον οποίο θα διαχειριστούμε θέματα που αφορούν την ψυχική μας υγεία, οι γνώμες και οι απόψεις είναι πολυπληθείς και πολλές φορές αλληλοσυγκρουόμενες και αλληλοαναιρούμενες.

Και αν είναι αναφαίρετο, για να μην πω επιτακτικό, το θέλω του καθενός να επιζητά το καλύτερο δυνατό για τον ίδιο και τα κοντινά του πρόσωπα, όταν τα θέματα είναι σοβαρά, αγγίζουν ευαίσθητα και προσωπικά δεδομένα κι έχουν να κάνουν με την ψυχική υγεία, τις ψυχικές διαθέσεις και την οικογενειακή ηρεμία και γαλήνη, τότε αυτή η θέληση αποτελεί θέσφατο για κάθε άνθρωπο.

Σ’ αυτό το σημείο, θα επιχειρήσω να σκεφτώ το όλο θέμα και από την πλευρά των ψυχοθεραπευτών που και οι ίδιοι είναι μέλη μιας κοινότητας, άνθρωποι με προσωπική και κοινωνική ζωή, προέρχονται από κάποιες οικογενειακές δομές με συγκεκριμένες αναφορές καταγωγής και οι οποίοι καλούνται εν μέσω διαστρεβλώσεων και κάποιων αμφισβητήσεων να δώσουν ό,τι καλύτερο μπορούν προκειμένου να ικανοποιήσουν τα αιτήματά μας σε συνθήκες που μας δυσκολεύουν, δίνοντάς μας βιώσιμες λύσεις και ανακουφιστικές διεξόδους, αλλά κυρίως ισχυρές στο χρόνο, ακολουθώντας τις επιστημονικές προσταγές και κομμάτια του εαυτού τους που δύνανται να συνδράμουν σε αυτήν τη συνθήκη.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ούτε να υποβιβάζουμε το γεγονός ότι όλα τα περιεχόμενα που φέρουν ως άνθρωποι, σε όλες τις δομές στις οποίες ανήκουν, αλλά και που υφίστανται ως άτομα, και με όλες τις ιδιότητες που κατέχουν και τις ιδέες με τις οποίες εμφορούνται ως μέλη ευρύτερων κοινωνιών, με όλα αυτά τα δεδομένα θα βρεθούν είτε απέναντι μας από τη θέση της καρέκλας του θεραπευτή είτε πίσω μας στο ανάκλιντρο στο οποίο θα εξομολογούμαστε τις δυσκολίες και τα αδιέξοδά μας και θα κάνουν το καλύτερο που μπορούν στο αίτημα που έχουμε φέρει. Και είναι σαφές ότι όλα τα παραπάνω, τα οποία ακολουθούν τον ψυχοθεραπευτή ως άνθρωπο, δεν μπορεί ολότελα να τα αφήσει εκτός, σαν να βγάζει το καπέλο του όταν εισέρχεται στο θεραπευτικό χώρο. Είναι εκεί με όλα αυτά μαζί. Δεν υπάρχει καμιά μαγική συνταγή που θα τον απομονώσει από τις εμπειρίες του και τις καταχωρίσεις που έχει ως άνθρωπος.

Αυτό είναι όχι μονάχα θεμιτό αλλά και απαραίτητο! Και μονάχα μέσα από πολλή δουλειά και ύστερα από σκληρή, επίπονη και πολύχρονη εργασία με τον εαυτό του αποκτά την ικανότητα να απομονώσει όλα αυτά που θεωρεί ότι θα βλάψουν την θεραπευτική διαδικασία αλλά και να σταχυολογήσει και να κρατήσει ό,τι νομίζει ότι είναι χρήσιμο στην αναγωγική του μορφή, στην εμβάθυνσή του και στην εναισθητική του διάθεση.

Πάντα με γνώμονα το δυνατό καλύτερο θεραπευτικό αποτέλεσμα!

Η πολυπλοκότητα των ψυχολογικών ζητημάτων πρέπει να τον βρει ικανό και ευέλικτο να περνά από κατάσταση σε κατάσταση, από ιδιότητα σε ιδιότητα, να μεταμορφώνεται από αυστηρός σε συγκαταβατικό, από ανήσυχος σε ήρεμο, από ομιλητής σε προσεκτικό ακροατή, από αυταρχικός σε πιο δημοκρατικό.

Ανιχνεύοντας κάθε φορά, όχι απλά το σύμπτωμα που έχει μπροστά του, αλλά το πρόβλημα που δεν είναι ορατό, να μεταμφιέζεται πότε σε πατέρα, πότε σε φίλο, πότε σε γιο και άλλοτε σε σύντροφο, σε δάσκαλο, σε παιδαγωγό, άλλοτε σε θεό και άλλοτε σε δαίμονα!

Προσπαθεί και μεταμφιέζεται για να μπαινοβγαίνει με ευκολία σε αυτές τις ιδιότητες, διότι, στην ορθά στοχοθετημένη θεραπεία, σημασία δεν πρέπει να έχει το πρόσωπο του θεραπευτή ως άνθρωπος, αλλά το προσωπείο και ο ρόλος στον οποίο θα μπαίνει και θα προσπαθεί να παράξει το ανθρωπίνως δυνατό και λειτουργικότερο επιστημονικά αποτέλεσμα.

Οι ελιγμοί του, τα βιώματά του, οι εμπειρίες που έχει στο οπλοστάσιό του μπορούν, όταν χρησιμοποιηθούν αφαιρετικά και προσαρμοσμένα, ανάλογα την περίπτωση και την περίσταση, να γίνουν πολύτιμος συνεργάτης του, αφού, όπως μας αναφέρει και ο Foulkes«Η εναισθησία, δίχως συναισθηματική εμπειρία, είναι περιορισμένης αξίας».

Πολλές φορές, δηλαδή, μας λέει ο Foulkes, ότι είναι πιθανότερο να είμαστε χρήσιμοι σε μια θεραπεία, όταν έχουμε διανύσει παρόμοιους δρόμους, έχουμε διαβεί όμοιες πνευματικές διαδρομές, μας έχουν συμβεί γεγονότα και καταστάσεις που έχουν κάποια κοινά χαρακτηριστικά  με αυτά που καλούμαστε να διαχειριστούμε με τον πλέον επιθυμητό τρόπο και να θεραπεύσουμε στον ανθρωπίνως δυνατό βαθμό. Ούτως ή άλλως δεν έχουν και πολύ μεγάλες διαφορές και ανομοιογένειες μεταξύ τους τα λάθη των ανθρώπων και τα πάθη!


Προτεινόμενη Βιβλιογραφία:

Foulkes, S.Η. (1964). Therapeutic Group Analysis. London: George Allen and Unwin. Reprinted London:Karnac 1984.

Tsegos, I.K. (1993). Strength, Power and Group Analysis. Group Analysis, Vol. XXVI.

Τσέγκος, Ι.Κ. (2002). Οι μεταμφιέσεις του ψυχοθεραπευτού. Αθήνα: Στιγμή.

Moreno, J.L. (1996). The International Ηandbook of Group Psychotherapy. New York: Phil. Library.