Άρθρο: Αλέξια Σταμάτη
Δημοσιογράφος

Επιμέλεια: Στέλλα Πυρένη
Φιλόλογος


Πόσο στα αλήθεια κοστίζει μια ανθρώπινη ζωή; Τι αξία έχει ένας άνθρωπος, μια ψυχή μπροστά στην παντοδυναμία του κεφαλαίου, μπροστά στην εξουσία του χρήματος και των κολοσσιαίων επιχειρήσεων; Όπως θα έλεγαν και οι Ιταλοί «niente, nulla», δηλαδή καμία! Ή ίσως μερικά ευρώ καλυμμένα από κάποια ασφαλιστική. Ποιος νοιάζεται;…

Παιχνίδια ηθικής, παιχνίδια εξουσίας και προσωπικών συμφερόντων μας φέρνουν καθημερινά αντιμέτωπους με το χειρότερο εαυτό μας. Και κάπου εκεί αρχίζει να ξετυλίγεται το κοινωνικό κουβάρι των αντιθέσεων, των ανισοτήτων, των αδικιών αλλά και της προσωπικής αυτοθυσίας… εκεί που κάθε κομμάτι του ανθρωπισμού μας καίγεται σιγά – σιγά μπροστά στο όνειρο της οικονομικής ευρωστίας, μπροστά στην αποθέωση του κεφαλαίου.

Ο Ιταλός σκηνοθέτης Πάολο Βίρτζι δε δίστασε να δημιουργήσει πάνω στις νοσηρές αλλά πολύ ενδιαφέρουσες εκφάνσεις της ιταλικής κοινωνίας που μάλλον προκύπτουν από την οικονομική κρίση που καλεί τη χώρα και τους πολίτες να αντιδράσουν με όποιο τρόπο μπορούν. Βασισμένος στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Stephen Amidon «Human Capital» μετέφερε το 2014 στη μεγάλη οθόνη μια σύγχρονη πραγματικότητα, ένα κινηματογραφικό δράμα πιο επίκαιρο από ποτέ, που ακόμη και αν τα γεγονότα διαδραματίζονται στην Βόρεια Ιταλία, η ταύτιση με την αλήθεια της ελληνικής κοινωνίας είναι αναπόφευκτη.

Ένα ατύχημα το βράδυ της Παραμονής των Χριστουγέννων. Ένα τζιπ χτυπά και αφήνει αβοήθητο έναν ποδηλάτη. Δύο οικογένειες στα όρια της χρεωκοπίας. Το μόνο που μοιάζει αρχικά να τις συνδέει είναι η ερωτική σχέση του γιού των πλουσίων Όσολα και της κόρης των μικρομεσαίων Μπερνάσκι. Ή μήπως όχι; Τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται. Η ιστορία ξετυλίγεται σε τέσσερα διαφορετικά κεφάλαια από τέσσερις διαφορετικές οπτικές γωνίες. Κάθε κεφάλαιο και ένα κομμάτι του παζλ που μας φέρνει όλο και πιο κοντά στην αλήθεια.

Πώς μπορεί ο αγώνας για την κοινωνική ανέλιξη και το οικονομικό κέρδος να φέρνει την ευτυχία όταν καταπατά κάθε ηθική αξία; Πώς μπορεί ένα νεαρό καλομαθημένο πλουσιόπαιδο να είναι χαρούμενο κάτω από τη συνεχή πίεση του πατέρα του να γίνει αυτό που του επιβάλλεται λόγω της κοινωνικής τους θέσης; Πώς μπορεί ένας πατέρας να προδίδει το  μυστικό της κόρης του για 900.000 ευρώ…; Πώς μπορεί μια πλούσια σύζυγος να υποκρίνεται μπροστά σε εκλεκτούς καλεσμένους φοβισμένη και δειλή να κυνηγήσει τα όνειρα της που φαντάζουν φτωχά μπροστά στη κερδοφορία των επενδύσεων και πώς μπορεί ένα κορίτσι να αψηφίσει όλους τους κινδύνους και κάθε κοινωνικό φραγμό για να υπερασπιστεί έναν έρωτα και μια αληθινή αγάπη;

Σε όλα υπάρχει μια απάντηση. Και ενώ το κλειδί της ιστορίας, βρίσκεται στο τέλος -ο δράστης του ατυχήματος, το φως στο σκοτάδι των ανθρώπινων σχέσεων, η σκληρή πραγματικότητα που επισκιάζεται από τη φαινομενική ευτυχία που προσδίδει το χρήμα- η πλοκή του έργου μας δίνει την ευκαιρία να καταλήξουμε σε κάποιες σημαντικές αλήθειες.

Όλα ανατρέπονται και όλα εξαγοράζονται μπροστά στο φόβο της οικονομικής παρακμής. Το «φαίνεσθαι» στο τιμολογιο της ζωής είναι ανώτερο του «είναι». Οι κοινωνικά ανίσχυροι βυθίζονται όλο και περισσότερο σε μια ασταθή κοινωνία που τον πρώτο και το τελευταίο λόγο έχει η ισχύς του κεφαλαίου. Η ανθρώπινη ζωή εκμηδενίζεται και τη θέση της παίρνουν οι επιχειρήσεις. Παρόλαυτα κανένα νόμισμα και καμία πιστωτική δεν μπορεί να αγοράσει την αληθινή, την ουσιαστική ευτυχία.

Μια ταινία καυστική και τολμηρή όσο και ευφυής που άξια κέρδισε την επίσημη υποψηφιότητα της Ιταλίας για Όσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας 2015, επτά Βραβεία (Καλύτερης ταινίας, Καλύτερου Σεναρίου, Α΄ Γυναικείου Ρόλου, Β΄ Γυναικείου Ρόλου, Β΄ Ανδρικού Ρόλου, Καλύτερου Μοντάζ, Καλύτερου Ήχου), στα Βραβεία Ιταλικής Ακαδημίας Κινηματογράφου David di Donatello 2014, βραβείο καλύτερης γυναικείας ερμηνείας, για τη Βαλέρια Μπρούνι Τεντέσκι στο Tribeca Film Festival 2014 και το βραβείο καλύτερης ταινίας, στις Χρυσές Σφαίρες της Ιταλίας 2014.

«Σίγουρα υπάρχουν πράγματα στη ζωή που τα λεφτά δεν μπορούν να αγοράσουν, αλλά είναι παράξενο, προσπάθησε ποτέ κανείς να τα αγοράσει χωρίς λεφτά;»

Ogden Nash, ποιητής