Άρθρο: Μάνθος Μυριούνης
Ψυχολόγος/Ψυχοθεραπευτής

Επιμέλεια: Στέλλα Πυρένη
Φιλόλογος


Έπειτα από αρκετά χρόνια και πολλές συζητήσεις περί ψευδεπίγραφης ηθικής και ανηθικότητας και μεγάλο αριθμό θυμάτων, με την ραγδαία εξέλιξη της επιστήμης, έγινε κτήμα της ανθρωπότητας η αντιμετώπιση του μέχρι πρότινος θανατηφόρου ιού HIV. Και φυσικά τούτο, η ανακάλυψη του αντίδοτου φαρμάκου (και οσονούπω ενός εμβολίου) που εξασθενεί και εξαφανίζει το ιικό φορτίο, χαροποιεί κάθε ορθολογικό άνθρωπο, πέρα βέβαια από τους άμεσα εμπλεκόμενους, αφού ενδιαφερόμενοι είμαστε όλοι μας ούτως ή άλλως, άλλοι λιγότερο και άλλοι περισσότερο.

Το κακό, όμως, είναι ότι δεν τελειώσαμε εδώ με τον HIV! Μένουν ακόμη πολλά να γίνουν και εξίσου καίρια και αναγκαία! Κάτι που πραγματικά, πιστέψτε με, θα ήταν για όλους μας ανεξαιρέτως μια πολύ καλή διαπίστωση. Στο «όλοι μας» ούτε κατά διάνοια μπορώ να κάνω ουδεμία έκπτωση, όπως πιθανότατα κάποιοι μπορεί να σπεύσουν να διαμαρτυρηθούν διακηρύσσοντας με σιγουριά και με ανόητη έπαρση, ότι «δεν μας αφορούν εμάς τέτοια πράγματα».

Και βέβαια μας αφορούν όλους σε περίπτωση που δεν τηρούνται κάποιοι κανόνες είτε στη σεξουαλική επαφή είτε σε άλλες κοινωνικές και προσωπικές ενέργειες με τις οποίες είναι εφικτή η διάδοση του ιού HIV (δεν θα πλατειάσω εδώ, εξηγώντας την κατά περίπτωση κατάλληλη συμπεριφορά).

Αλλά ούτως ή άλλως δεν είναι αυτός ο λόγος που γράφτηκαν αυτές οι γραμμές. Έχει να κάνει με ένα άλλο εξίσου σημαντικό αντίδοτο! Εξίσου σημαντικό με την φαρμακευτική αγωγή που επιτρέπει στους ανθρώπους μια λειτουργική ζωή αλλά και τους διασφαλίζει ένα προσδόκιμο ζωής κατά προσέγγιση ίσο με τον μέσο όρο του γενικού πληθυσμού˙ Το αντίδοτο στη βαρβαρότητα, την αμορφωσιά, τον ρατσισμό και τον στιγματισμό, την ψυχολογική  και κοινωνική βία που ασκείται στους φέροντες τον ιό και που αναπόφευκτα συνεπάγεται την κοινωνική τους απομόνωση ή την γκετοποίησή τους σε παρέες ομοιοπαθούντων, την εργασιακή επισφάλεια και ανεργία, την άρνηση της αποδοχής, την απομόνωση (ακόμη και από κάποιους συγγενείς και φίλους), τους φόβους, τις ανασφάλειες, τις διαπομπεύσεις και κακοποιήσεις, την λεκτική βία και τον χλευασμό.

Νομίζετε ότι είναι λίγοι οι συνάνθρωποί μας και κάτοικοι αυτής της χώρας που αν τους ενημερώσεις κατάμουτρα ότι είσαι εμπλεκόμενος με το HIV δεν θα τραβηχτούν μονομιάς προς τα πίσω τρομαγμένοι και από τότε και μετά θα αποφεύγουν κάθε σωματική ή και άλλη επαφή μαζί σας ή θα αποφεύγουν ακόμη και αυτή την απλή χειραψία;

Αυτό το αντίδοτο σε αυτόν το θάνατο που είναι δημιούργημα της άγνοιας και της προκατάληψης και που δεν είναι φυσικός αλλά κοινωνικός, έχετε την εντύπωση ότι δεν σκοτώνει;

Είχα από καιρό κατά νου μου να γράψω για τις ολέθριες συνέπειες που υπέστησαν κάποιες κοπέλες εξαιτίας ενός άθλιου, αδίστακτου, αμαθή και φασίζοντα υπουργού. Κάποιες από αυτές, έπειτα από την διαπόμπευσή τους έχουν αυτοκτονήσει, κάποιες άλλες έχουν πεθάνει, άλλες επέστρεψαν με μεγαλύτερο βαθμό και αγριότητα στην παραβατικότητα και κάποιες τρελάθηκαν τελικά. Πάντως όλες εκείνες οι κοπέλες είναι κοινωνικά νεκρές.

Αυτό το αντίδοτο είναι η παιδεία και η σωστή, έγκυρη και έγκαιρη ενημέρωση. Αυτό το αντίδοτο μπορεί να μην παράγεται στα ερευνητικά εργαστήρια από εξέχοντες επιστήμονες αλλά μέσα από την επικοινωνία των ανθρώπων, την καθημερινή πρακτική και συμπεριφορά μας, την ανταλλαγή απόψεων στην οποία όλοι οφείλουμε να συμμετέχουμε, την ενημέρωση από τους ειδικούς και θα έπρεπε και μέσω των δασκάλων στα σχολειά μας αλλά και από κάθε φορέα υγείας που θα μπορούσε να επιμορφώνει επάνω σε θέματα υγείας που αφορούν όλους μας. Αυτό το αντίδοτο πρέπει να φτιαχτεί από εμάς!

Σε αυτό το σημείο δεν έχουμε φτάσει και θα αργήσουμε να φτάσουμε νομίζω! Και γι’ αυτό ο HIV συνεχίζει να σκοτώνει μέσα από την κοινωνική αδιαφορία και απομόνωση καθώς και τον στιγματισμό.

Τελειώνοντας αυτό το σημείωμά μου, θέλω να τονίσω ότι η χώρα μας μπορεί και ανταπεξέρχεται στις ανάγκες των ασθενών, έστω και κάτω από τις δύσκολες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες, και μπορεί να διαθέτει τα κατάλληλα φάρμακα και κάποιο βοήθημα σε αυτούς τους ανθρώπους. Υπάρχουν χώρες και μην φανταστείτε οι πιο φτωχές μονάχα αλλά και οι πιο πλούσιες, στις οποίες δεν εγγυάται το κράτος την χορήγηση των κατάλληλων και απαραίτητων φαρμάκων. Είτε είναι πάμφτωχες με ανύπαρκτο σύστημα υγείας είτε είναι πάμπλουτες και έχουν παραχωρήσει την διάθεση του φαρμάκου στα αρπακτικά των αγορών και των φαρμακοβιομηχανιών. Έτσι όποιος έχει χρήματα ζει και όποιος δεν έχει πεθαίνει… η έλλειψη παιδείας και γνώσης, όμως, σκοτώνει ό,τι η επιστήμη με τα κατορθώματά της μας έχει χαρίσει.


   Προτεινόμενη Βιβλιογραφία:

UNICEF., Joint United Nations Programme on HIV/AIDS., & World Health Organization. (2002). Young people and HIV/AIDS: Opportunity in crisis. The Stationery Office.

Berger, B. E., Ferrans, C. E., & Lashley, F. R. (2001). Measuring stigma in people with HIV: psychometric assessment of the HIV stigma scale. Research in nursing & health24(6), 518-529.

Lee, R. S., Kochman, A., & Sikkema, K. J. (2002). Internalized stigma among people living with HIV-AIDS. AIDS and Behavior6(4), 309-319.

Earnshaw, V. A., & Chaudoir, S. R. (2009). From conceptualizing to measuring HIV stigma: a review of HIV stigma mechanism measures. AIDS and Behavior13(6), 1160.

Smith, R., Rossetto, K., & Peterson, B. L. (2008). A meta-analysis of disclosure of one’s HIV-positive status, stigma and social support. AIDS care20(10), 1266-1275.

Nyblade, L. C. (2006). Measuring HIV stigma: existing knowledge and gaps. Psychology, health & medicine11(3), 335-345.