Άρθρο: Μένη Κουτσοσίμου Ψυχολόγος
Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας ΜΔΕ στην Κοινωνική Ψυχιατρική-Παιδοψυχιατρική
Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων
Μεταδιδάκτωρ Ιατρικής Παν/μίου Ιωαννίνων στην Ποιότητα Υπηρεσιών

Επιμέλεια: Πηνελόπη Ζαχαρία
Φιλόλογος


… που όχι, δεν την έφαγε ο κακός ο Λύκος… πώς θα μπορούσε, άλλωστε;

Μεγάλωσε με όλα τα σωστά κριτήρια, χωρίς ποτέ να της λείψει τίποτα.

Ομόρφυνε, αν και ποτέ δεν ασχολήθηκε με τις εντυπώσεις που προκαλούσε.

Σπούδασε, τα κατάφερε με το σπαθί της, χωρίς να στηριχτεί στις πλάτες κανενός.

Ζούσε γεμάτη ημερών κι επιλογών… πάντα, όμως, γυρνούσε στο δάσος…

Εκείνο το Δάσος, που της έμαθε το μονοπάτι.

Η γιαγιά της έμενε ακόμη εκεί. Είχε μεγαλώσει πάρα πολύ, αλλά πάντα επέστρεφε σ’ εκείνη… πόσο της έλειπαν οι συζητήσεις τους. Μια συζήτηση μαζί της ήταν άκρως διαφωτιστική. Αυτή τη φορά, όμως, θα επέστρεφε για συγκεκριμένο λόγο.

Η συνάντησή τους δεν έγινε στο σπιτάκι της γιαγιάς… εκείνη την παιδική ανάμνηση… την πήρε και περπάτησαν μαζί στο ίδιο Δάσος. Εκεί που είχε περπατήσει από παιδί. Δεν είχε ξαναγίνει αυτό, αν και η υπόσχεσή τους κρατούσε από τότε.

Κόκκινη Κουφίτσα: Περπατώ, περπατώ εις το δάσος… όταν ο Λύκος δεν είναι εδώ… θυμάσαι, γιαγιά μου;

Γιαγιά: Θυμάμαι, παιδί μου… Πάντα είναι εδώ η αφεντιά του… το ξέρεις καλύτερα από μένα… έφερες μαζί σου και το καλαθάκι σου, βλέπω… το μικρό… άρα, έμαθες το μάθημά σου… από τη φωνή σου νιώθω ότι κάτι σε βασανίζει… πάλι ψάχνεις για απαντήσεις, το νιώθω…. σ’ ακούω, λοιπόν.

Κόκκινη Κουφίτσα: Ναι… υπάρχει κάτι που έχει προκύψει τον τελευταίο καιρό και δεν θέλω άλλο να το παραβλέπω. Θέλω αλήθειες και ξέρω πως μόνο εσύ δεν τις φοβάσαι. Κατά πόσο πιστεύεις πως είναι δόκιμο ή εφικτό να έχεις το λύκο χορτάτο και την πίτα αφάγωτη;

Γιαγιά: Μμμ… με ρωτάς, γλυκιά μου, αν θα φας το «παραμύθι» που σου σερβίρουν;

Κόκκινη Κουφίτσα: Βρε γιαγιά, εδώ δεν το έφαγα όταν ήμουν μικρή, θα το φάω τώρα;

Γιαγιά: Μ’ αρέσει που αμφιβάλλεις κιόλας. Μην ξεχνάς ότι τα παραμύθια αρέσουν σε όλους. Μην αμφισβητείς, λοιπόν, τη μαεστρία του Λύκου… που τα μαγειρεύει.

Κόκκινη Κουφίτσα: Μάλιστα… επομένως, μου λες ότι ο Λύκος κάνει τη διαφορά;

Γιαγιά: Μα, σαφώς εξαρτάται και από την πίτα… ο Λύκος, όμως, ναι… κάνει τη διαφορά. Θα μπορούσε, λοιπόν, να συμβεί αυτό που σε βασανίζει… στη ζωή, αγαπημένη μου, όλα είναι τόσο σχετικά… το θέμα είναι να υπάρχει σε όλα μια ελάχιστη ηθική ετοιμότητα.

Κόκκινη Κουφίτσα: Ηθική ετοιμότητα… μάλιστα… μπροστά στην όποια αποκάλυψη ή ως επιλογή εκ των προτέρων;

Γιαγιά: Ναι, καλή μου… είτε πρόκειται για αποκάλυψη είτε για επιλογή, το ίδιο νόημα έχει. Όλα είναι μέσα στο πρόγραμμα. Εφικτό, λοιπόν, είναι. Ηθικό δεν είναι… το θέμα, όμως, πάει αλλού… πώς ορίζεται η ηθική στην εποχή σου, γιατί στη δική μου τα πράγματα ήταν αλλιώς, δεν γελούσαμε ο ένας τον άλλο στις βασικές αξίες.

Κόκκινη Κουφίτσα: …ενώ σήμερα, αυτή είναι η πραγματικότητα των περισσοτέρων… όπου και να κοιτάξω βλέπω κοροϊδία. Στην εποχή μου, ό,τι βολεύει τον άλλον μπορεί να είναι εφικτό και δόκιμο…

Γιαγιά: Σήμερα, οι περισσότεροι νομίζουν ότι είναι «εφικτό» κι ας μην είναι «ηθικό». Πλην όμως, φευ, η πράξη αποδεικνύει αργά ή γρήγορα πως δεν είναι ούτε εφικτό.

Κόκκινη Κουφίτσα: Επιτέλους, το ακούω καθαρά… ποτέ σου δεν μάσησες τα λόγια σου… «οι περισσότεροι», είπες. Αν εξυπηρετεί, επομένως, και τις δύο πλευρές, τότε κανένα πρόβλημα, αυτό μου λες. Κι αν είναι μόνο αυτό, τότε έχω να παλέψω με την ηθική μου. Όταν δεν μοιράζεται στη μέση της διαδρομής, αλλά ο ένας από τους δύο πάρει ό,τι ήταν να πάρει και πιστεύει ότι θα του επιστραφούν και τα υπόλοιπα, σε όποια ανταλλάγματα… και συνεχίζεται η κοροϊδία… τότε, τι είναι;

Γιαγιά: Μα, εδώ είναι που μπαίνει η έννοια της ηθικής, κόρη μου, στη δυναμική της επιλογής. Αυτό είναι κάτι που ενδέχεται να το «πληρώσει» σαν τίμημα μόνο η μία πλευρά. Και πολλές φορές είναι και πολύ επώδυνο, αν δεν έχεις συνειδητοποιήσει το ρίσκο εκ των προτέρων… ειλικρινά, λυπάμαι για όσους πράττουν έτσι… πόση αδυναμία κρύβεται από πίσω… να μην έχει ο άλλος τα κότσια να επιλέξει τι θα κρατήσει και τι θ’ αφήσει.

Κόκκινη Κουφίτσα: Αδυναμία ή τακτική;

Γιαγιά: …αν είναι τακτική …ακόμη χειρότερη η αδυναμία… έτσι το βλέπω. «Είδα κάποτε μια μέλισσα πνιγμένη μέσα στο μέλι και κατάλαβα», είχε πει ο Καζαντζάκης… Η αφθονία δεν είναι η λύση σε όλα τα προβλήματα, κόρη μου, είτε αυτή είναι σε χρήματα είτε σε υλικά αγαθά είτε σε σχέσεις και συναναστροφές… Πόσα καλούδια χωράνε στο καλαθάκι σου; Οφείλεις να επιλέξεις με σύνεση τι θα βάλεις μέσα, για να έχεις τα κατάλληλα εφόδια. Το ίδιο συμβαίνει και με την όποια επιλογή. Μπορείς να ταξιδεύεις με δύο μέσα συγκοινωνίας συγχρόνως; Φυσικά και δεν μπορείς. Ποιο το νόημα, λοιπόν, να νιώσεις ότι μπορείς να παίξεις ταυτοχρόνως με όλες τις διαθέσιμες επιλογές;

Κόκκινη Κουφίτσα: Πάντα στον πυρήνα χτυπάς, γιαγιά μου, και σ’ ευχαριστώ γι’ αυτό. Δεν μπορείς να διεκδικείς να πραγματοποιηθούν δύο μεταξύ τους αντικρουόμενες επιθυμίες… όσο καλογραμμένο και να ‘ναι το παραμύθι… αν όμως γίνεται, θα ‘θελα πολύ να μάθω τον τρόπο…

Γιαγιά: Καλώς. Ας παίξουμε το παιχνίδι σου. Θέλεις να είσαι η πίτα ή ο Λύκος;

Κόκκινη Κουφίτσα: Υποθέτω ότι είμαι η πίτα.

Γιαγιά: Ωραία. Υπάρχει μια παροιμία, αγαπημένη μου… δεν πιστεύω ότι σου ταιριάζει ως ιδιοσυγκρασία, εκφράζει όμως όσους σκέφτονται κι ενεργούν με αυτό τον τρόπο. «Από πίτα που τρως κι εσύ, τι σε νοιάζει αν τρώει κι άλλος;». Υπάρχει, λοιπόν, το ενδεχόμενο να είσαι σε κάποια «σχέση», η οποία «σχέση» να έχει κι άλλη σχέση, αλλά εσύ να περνάς καλά, χωρίς να έχεις άλλες απαιτήσεις… τότε όλοι είναι ικανοποιημένοι, γιατί ο ένας βολεύει τον άλλον και πάει λέγοντας.

Κόκκινη Κουφίτσα: Αναλόγως των προσδοκιών, λοιπόν, και της αυτοεκτίμησης, η πίτα ψήνεται σε σχήματα, τρίγωνα, τετράγωνα και ούτω καθεξής.

Γιαγιά: Ακριβώς… αφού, λοιπόν, ο Λύκος είναι αυτός που είναι και δεν αλλάζει μέχρι να μας αποδείξει το αντίθετο, το ζητούμενο είναι πλέον ένα. Πώς διαφυλάττεις την πίτα σου από το Λύκο;

Κόκκινη Κουφίτσα: Ή τον κρατάς χορτάτο ή η πίτα δεν είναι νόστιμη, ας πούμε;

Γιαγιά: Να σου υπενθυμίσω ότι ενίοτε εξαρτάται μόνο από το Λύκο… αν χορταίνει εύκολα με το ξεροκόμματο που του πετάς ή αναζητά κι αλλού τροφή.

Κόκκινη Κουφίτσα: Τότε, να φτιάξουμε δύο πίτες, μία για το Λύκο για να χορτάσει και μία για μένα για να την έχω ολάκερη;

Γιαγιά: Αυτό θα ήταν το ιδανικό. Να υπολογίσεις την πιθανότητα να συμβούν ταυτόχρονα τα δύο γεγονότα, αρκεί να μπορέσεις να προβλέψεις αντίστοιχα τις πιθανότητες… να φτιάξεις Εσύ μια ολόκληρη πίτα και να υπολογίσεις πόσο εύκολα χορταίνει ο Λύκος σου! Δεν πιστεύω να είναι αχόρταγος σε όλα του; … Ή μήπως είναι;

Κόκκινη Κουφίτσα: Δεν έχω απάντηση, γιαγιά μου… δεν μπορώ να ξέρω τι καπνό φουμάρει ο Λύκος. Στα λόγια είναι πολύ καλός… όπως τότε… στις πράξεις δεν υπάρχει τίποτε απτό να αξιολογήσω. Κάποια στιγμή ένιωσα ότι το καλάθι μου είχε φουλάρει και σκέφτηκα να πάρω το μεγαλύτερο για να χωρέσω ό,τι άκουγα πως θέλει να μου προσφέρει. Έχω μάθει όμως στο μικρό καλάθι, γιαγιά… οι Λύκοι τάζουν διάφορα… Εκείνος όμως που τα εννοεί, αποδεικνύεται στην πράξη και μόνο εκεί… χώρια που οφείλει ν’ αποδείξει ότι αξίζει να σηκώνει και το καλάθι μου, γιατί θα τρώμε και οι δύο από εκεί.

Γιαγιά: Συμφωνούμε, λοιπόν. Στο βωμό της επιλογής, θ’ αλλάξεις σχήμα Εσύ; Μήπως τότε κινδυνεύεις πραγματικά, όχι όμως από το Λύκο αλλά από τον ίδιο σου τον εαυτό; Να μην είσαι ο εαυτός σου, δίνοντας επιλεκτικά τα κομμάτια σου για να κρατήσεις το Λύκο; Όταν διακυβεύονται αξίες και πιστεύω ή άνθρωποι, δεν μπορούμε να αναπαράγουμε οτιδήποτε και να βρίσκει εξίσου εφαρμογή. Πόσο μπορείς να προστατεύεις το αυτονόητο; Πόση δύναμη και κούραση θα καταβάλλεις, για να έχεις και την πίτα ολόκληρη και το Λύκο χορτάτο; Ουκ εν τω πολλώ το ευ…

Κόκκινη Κουφίτσα: Αν σε βολεύει ή αν το έχεις δεδομένο, νοείται θέμα κόπου;

Γιαγιά: Κοριτσάκι μου γλυκό… μου μιλάς για το νόμο του Δάσους.

Κόκκινη Κουφίτσα: Δηλαδή;

Γιαγιά: Ταΐζεις το Λύκο με την πίτα και μετά τρως το Λύκο. Ο Λύκος πάει χορτάτος, επομένως την ηθική πλευρά σου την έχεις καλυμμένη κι εσύ, μην έχοντας πια άλλη επιλογή… Όταν βρίσκεσαι σε ανάγκη επιβίωσης, τρως το Λύκο… ηθικά αποδεκτό και δίκαιο, με βάση πάντα το κίνητρο που είναι η επιβίωση… «εγώ είμαι μαζί σου, αλλά… μπλα, μπλα, μπλα… κοιτάζω και την άλλη όταν εσύ ”κοιμάσαι”… αποκρύπτω και τα δεδομένα μου -πώς θα το διασταυρώσεις, άλλωστε… εκτός αν η τύχη είναι με το μέρος σου και σ’ αγαπάει ο Θεός κι ο Αγ. Φανούριος βάλει το χέρι του- και στην τελική, εσύ είσαι αυτή που με ανάγκασε να κοιτάξω αλλού, γιατί δεν ήσουν εύκολη από την αρχή… μπλα, μπλα, μπλα…»… άνοιξη ανθίζουν τα δέντρα, και το χειμώνα χιόνι, οι άνθρωποι είναι άδικοι, μα ο χρόνος δικαιώνει… καλή όρεξη, λοιπόν, και καλή χώνεψη σ’ αυτούς που νομίζουν ότι μπορούν να έχουν και τα δύο.

Κόκκινη Κουφίτσα: Μμμμ… πολύτιμο το κάθε λεπτό μαζί σου.

Γιαγιά: Και κάτι ακόμη, αγαπημένη μου… η αναβολή ικανοποίησης των επιθυμιών μας και η επίδειξη αυτοσυγκράτησης και καρτερικότητας, στο να μην πέφτουμε δηλαδή αμέσως με τα μούτρα στην ολάκερη πίτα, κάνει την εκπλήρωση που θα ακολουθήσει λίγο αργότερα ακόμα πιο ευχάριστη!

Κόκκινη Κουφίτσα: Αχ, βρε γιαγιά μου… πόσο σ’ αγαπάω.

 

Τους πήρε η ώρα… είχε νυχτώσει… θα κοιμόταν στο Δάσος απόψε, όπως παλιά.

Δεν τη φόβιζε αυτό… ποτέ της δεν φοβήθηκε, αυτή είναι η αλήθεια της.

Ήξερε να παλεύει για τον εαυτό της, αν χρειαστεί, και για όσους αγαπά.

Λύκε, λύκε, είσαι εδώ… το ίδιο κι Εγώ.

 

Αντί Επιλόγου

Έχουν γραφτεί τόσα για Εκείνη και θα γραφτούν κι άλλα, γιατί έχει όλο το πακέτο…

Γνωρίζει το μονοπάτι, τις κακοτοπιές, τα βήματα και τις επιλογές…

Κι όπως πλέον είναι εμφανές, ήταν ανέκαθεν παρεξηγημένη…

Τουλάχιστον αποδεικνύεται πια ότι δεν ήταν ποτέ της Κουφάλα…

Πάμε γι’ άλλα…

Η Κόκκινη Κουφίτσα και ο Λύκος ζουν στο ίδιο παραμύθι και στη ζωή. Καλό, λοιπόν, το παραμύθι… αλλά ο σκοπός της ζωής είναι να έχει καλό τέλος… φρόντιζε λοιπόν το τέλος, όπως και την αρχή…

 

Υ.Γ.1. Ο τίτλος υπόκειται σε πνευματικά δικαιώματα… η Κόκκινη Κουφίτσα γεννήθηκε χρόνια πριν, μέσα από τα μάτια μιας μικρούλας, που τώρα βρίσκεται δίπλα μου, στα εύκολα και στα δύσκολα, και την ευχαριστώ γι’ αυτό.

Υ.Γ.2. Ένα μεγάλο ακόμη «ευχαριστώ» στους φίλους, που ανταποκρίθηκαν στην πρόσκλησή μου για τη συγγραφή του εν λόγω κειμένου.

Υ.Γ.3. Από την αρχή της επόμενης χρονιάς, θα βρίσκομαι κοντά σας μία φορά μηνιαίως, λόγω έντονου προγράμματος και υποχρεώσεων. Σας ευχαριστώ από καρδιάς που αγκαλιάσατε τα κείμενά μου επί δύο συνεχόμενα χρόνια και για τον τρόπο που εκφράζεστε καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικτυακής μας σχέσης.

Σας είμαι ευγνώμων.


Προτεινόμενη βιβλιογραφία

Κίρκεγκορ Σ. (2013). Το Κεντρί της Ύπαρξης. Εκδόσεις Κέδρος.

Κουτσοσίμου Μ., Το ήθος και η ηθική… δύο όχι τόσο παράλληλοι κόσμοι

Κουτσοσίμου Μ., Ενίοτε σκαλίζω… αν είναι ακόμη εκεί το δεδομένο μου…

Μαρμαρά-Δανιόγλου Ν. (2002). Η Κοκκινοσκουφίτσα και ο τελευταίος Λύκος. Εκδόσεις Κέδρος.

Παπαθανασοπούλου Μ. (2002). Έχω ράμματα για τη γούνα σου, Εκδόσεις Πατάκη.