Κείμενο: Μάνθος Μυριούνης
Ψυχολόγος/Ψυχοθεραπευτής

Επιμέλεια: Στέλλα Πυρένη
Φιλόλογος


Δεν μπορώ να γνωρίζω ακριβώς πόσοι από εμάς έκαναν σκέψεις ή και προχώρησαν σε κινήσεις αλληλεγγύης και συμπαράστασης των ανθρώπων που ακριβώς δίπλα μας βιώνουν μια ατέλειωτη ταλαιπωρία και μια δυστυχισμένη ζωή. Ούτε είμαι σε θέση να γνωρίζω ποιοι από εμάς έχουν σχεδιάσει και προγραμματίσει να συνδράμουν τους ανθρώπους αυτούς στην διάρκεια του νέου έτους και για πόσο χρονικό διάστημα αυτές οι σκέψεις παραμένουν στο μυαλό μας, προτού απαχθούν από μια κραυγάζουσα διαφήμιση που μας κατηγορεί, γιατί έχουμε αργήσει και δεν έχουμε αποκτήσει ακόμη το μοντέλο του κινητού με τα τάδε χαρακτηριστικά. Φαντάζομαι ότι οι πιο πολλοί από εμάς είμαστε σε ένα σχήμα συνειδητής υπεκφυγής και συνειδητού στρεβλού συλλογισμού, γυρνώντας ξανά στην οργάνωση και προπαρασκευή του πλάνου για την περίοδο των γιορτών.

Δεν θέλω να αδικήσω τους ανθρώπους εκείνους που αυτές τις ημέρες αφιέρωσαν χρόνο και υλικές συνδρομές στους συνανθρώπους μας που υποφέρουν αυτές τις χρονιάρες μέρες. Θα σταματήσω, όμως, εδώ αυτή την συλλογιστική με πλήρη αντίληψη ότι πολλοί από εμάς με δυσκολία ανταποκρινόμαστε στις καθημερινές ανάγκες και τις απαιτήσεις της επιβίωσης. Αν, μάλιστα, αναλογιστούμε τις ίδιες γιορτινές περιόδους πριν μια δεκαετία και λιγότερο, κάνοντας αναφορά στα παραπάνω, σίγουρα θα δεχθούμε την διαμαρτυρία της συντροφιάς με την οποία γίνεται η συγκεκριμένη κουβέντα.

Όμως για μένα αυτό που θα ήταν ευκταίο να κυριαρχεί ως συναίσθημα τις γιορτινές ημέρες δεν είναι ούτε τα περασμένα μεγαλεία της υπερκατανάλωσης ούτε η βίαιη και αναπάντεχη περικοπή τους… Στον νου και την ψυχή μας αυτές τις μέρες είναι χαραγμένες και θα μείνουν για πάντα οι χαρούμενες γιορτές των παιδικών μας χρόνων που ήταν γεμάτες αγάπη, θαλπωρή, συναισθήματα αλληλεγγύης και ανθρωπιάς μαζί με τη διάθεση για μοίρασμα, καθαρότητα κι αυθεντικότητα. Χωρίς όλα αυτά και έχοντας αποχαιρετήσει πρακτικά και κυρίως ουσιαστικά την παιδικότητα, την θέση όλων αυτών παίρνουν η νοσταλγία, η μελαγχολία και η αναπόληση που μας βασανίζουν και μας δημιουργούν πάμπολλες και αντιφατικές σκέψεις τις γιορτινές αυτές ημέρες.

Έχουμε πλέον συνειδητοποιήσει ότι τα μαγικά και λαμπερά φωτάκια που χάριζαν φως στα παιδικά μάτια, η προσμονή για τον ερχομό του Άη Βασίλη με το δικό μας δώρο κάτω από το χριστουγεννιάτικο δέντρο και η αγωνία να ξυπνήσουμε τις πρώτες πρωινές ώρες για να ξεχυθούμε να πούμε τα κάλαντα στην γειτονιά μας δεν θα είναι επουδενί το ίδιο σε συναισθηματική πληρότητα και ψυχική αγαλλίαση, έστω κι αν έχουμε πολλές επιλογές και σχέδια να περάσουμε την εορταστική περίοδο.

Τότε ως παιδιά κι ενώ δεν είχαμε τόσο ανεπτυγμένο το νοητικό μας υπόβαθρο ούτε η αντίληψή μας είχε πολλές δοκιμαστικές ευκαιρίες κι εφαρμογές, παρόλα όμως αυτά υπήρχε η οξυδερκής συναισθηματική νοημοσύνη και η ενσυναίσθηση που μας έδινε την δυνατότητα να καταλάβουμε ότι η ταπεινότητα του μικρού Χριστούλη στην φτωχική φάτνη έχει κάτι το όμοιο και συναφές με τον άρρωστο, τον αναξιοπαθούντα, τον μοναχικό και κρυωμένο συνάνθρωπό μας στο μισογκρεμισμένο σπίτι ή και το παγωμένο και στεναχωρημένο παιδί που έχει μια κόρα ψωμί στο στόμα του και κάποια σκόρπια, ξεχειλωμένα και λίγα παλιά ρούχα επάνω του, κοιτάζοντάς μας μέσα από μια προσφυγική σκηνή.

Πώς, λοιπόν, χωρίς την εκπαίδευση και την εμπειρία που έχουμε σήμερα δεν μπορούμε να κατανοήσουμε τα απλά και σημαντικά που τότε ως παιδιά σχεδόν μαγικά αντιλαμβανόμασταν; Ε, λοιπόν, η σοφία έχει την ιδιοτροπία να συχνάζει σε ασυνήθιστα μέρη, όπως στην παιδικότητά μας!

Αυτό πενθούμε σε κάθε εορταστική περίοδο, γι’ αυτό και η λεγόμενη μελαγχολία που νιώθουμε στις γιορτές. Το παιδί μέσα μας μας επικρίνει κι ας του δικαιολογούμαστε ότι «δεν γίνεται αλλιώς» και ότι «έτσι είναι ο κόσμος». Απλά ζηλεύουμε τα γνήσια, παιδικά, καθαρά και αυθεντικά συναισθήματά του. Γιατί συνειδητοποιούμε το πέρασμά μας και την μετάβασή μας από την παιδικότητα στην ενηλικίωση. Και κάθε χρονιά που περνά και αυτό συνειδητοποιείται ξανά και ξανά, μας φέρνει καταθλιπτικά συναισθήματα και είναι γνωστή ως «η θλίψη των γιορτών». Αν προσθέσουμε και μια απολογητική και απολογιστική διάθεση αυτές τις μέρες μαζί με την δέουσα αυτοκριτική διάθεση είναι εύκολο να νιώσουμε στενάχωρα.

Αυτή η ψυχική διαδικασία έχει, όμως, και καθαρτικό χαρακτήρα, αφού μας οριοθετεί στις συγκεκριμένες συνθήκες του σήμερα και μας κάνει γνωστό και γι’ αυτό και ανακουφιστικό, ότι αυτός ο τρόπος που νιώθαμε είναι οριστικά παρελθόν. Κρατώντας βέβαια τις γλυκιές αναμνήσεις, ενδυναμωνόμαστε και θωρακιζόμαστε απέναντι στην μοναξιά, αφού είναι ένα κομμάτι που οριστικά θα υπάρχει μέσα μας.

Στην κοινωνία που χρησιμοποιεί τα έθιμα και τις παραδόσεις της για να δημιουργηθούν επίπλαστες ανάγκες για περιττά υλικά αγαθά που θα ψευτοκαλύψουν όπως – όπως τα αληθινά συναισθήματα που οφείλουμε να βιώνουμε με την οικογένεια και τα παιδιά μας, σίγουρα μας δημιουργούν άγχος για το αν είμαστε επαρκείς και ελλειμματικοί απέναντί τους.

Σε καμία περίπτωση δεν θα μπορέσουμε να αντικαταστήσουμε την αγάπη, την θαλπωρή και την ποιότητά μας ως γονείς με τα πολλαπλά  δώρα που όμως δεν έχουν το φροντιστικό χρώμα και ύφος της αυθεντικότητάς μας και της καθαρότητας των συναισθημάτων μας.

Ούτε θα μπορέσουμε ποτέ, όσο κι αν είναι γεμάτα και φορτωμένα με κάθε είδους καλούδια το τραπέζι μας, να διορθώσουμε και να επαναφέρουμε κατεστραμμένες οικογενειακές και προσωπικές μας σχέσεις, αν δεν έχουμε την διάθεση να απολογηθούμε για τα σφάλματά μας ή να δώσουμε μια ευκαιρία να επαναπροσδιορίσουμε και να συγχωρήσουμε παρεξηγήσεις και κακές συμπεριφορές, αν δεν προσφέρουμε συναισθηματική εγγύτητα.

Η λάμψη των πυροτεχνημάτων, το φως από τα πολύχρωμα λαμπιόνια και η αξία των ακριβών δώρων δεν βρίσκει πλέον αντιστοίχηση σε φωτεινότητα στην καρδιά του ενήλικου πλέον εαυτού μας… Έχει χαθεί η μαγεία και το θαύμα κι αυτό πενθούμε στις γιορτές μπροστά στο εσωτερικό μας παιδί. Μονάχα το αντιφέγγισμα της μαγικότητας του παραμυθιού μας έχει απομείνει!

Όλα αυτά συμβαίνουν γιατί, είτε το θέλουμε είτε όχι, η παιδική μας ηλικία είναι η πιο συγκινητική ηλικία της ζωής μας!