Κείμενο: Αναστασία Μιχαήλ
Φοιτήτρια, Φωτογράφος και Καλλιτέχνιδα

Επιμέλεια: Σοφία Ποιμενίδου
Φιλόλογος


Ορμώμενη από το έργο του Ιονέσκο “ο Ρινόκερος”, εκατομμύρια σκέψεις πλημμυρίζουν το μυαλό μου. Απορίες, στοχασμοί και συχνά έντονη ανησυχία. Φέτος το έργο που θα φέρουμε στη ζωή μέσω του θεάτρου είναι το πολύπλευρο, γεμάτο μηνύματα κείμενο του τόσο προβληματισμένου αυτού δημιουργού. Απορώ, αν θα το φέρουμε εμείς στη ζωή ή αν το έργο είναι ήδη ζωντανό. Γύρω μας, κάθε μέρα. Μια πόλη ανυποψίαστων “ανθρώπων” ξαφνικά γεμίζει ρινόκερους. Οι ίδιοι οι άνθρωποι της πόλης, πιο συγκεκριμένα, γίνονται ρινόκεροι, ο ένας μετά τον άλλον. Ένα έργο που μιλάει για το φασισμό, τον τρόπο που η ανθρωπότητα κολλάει αυτή τη ρινοκερίτιδα, τον τρόπο που ο κόσμος βυθίζεται σε αυτή χωρίς να το καταλάβει κανείς.
Έχει πολύ ενδιαφέρον, μέσα στο έργο, να παρατηρήσεις, έναν έναν ξεχωριστά τους χαρακτήρες. Ο κάθε ένας, όλοι τους, στην αρχή σοκάρονται από τους ρινόκερους. Δεν καταλαβαίνουν πως μπορεί η δική τους πόλη να γεμίζει ρινόκερους. Δεν το δέχονται, τους φαίνεται απαράδεκτο, ασυγχώρητο. Δεν αντέχουν καν την ιδέα, ασυγχώρητο! Κι όμως, ένας ένας, από εκεί που μισούν το μουγκρητό που βγαίνει από έναν ρινόκερο, από εκεί που αηδιάζουν στον ήχο και μόνο, αρχίζουν να το ακούνε σαν όμορφη μελωδία. Οι άνθρωποι, οι ίδιοι άνθρωποι που στην αρχή μισούν και απεχθάνονται το μουγκρητό, στην συνέχεια φτάνουν σε σημείο να το ζηλεύουν παράφορα. Να το επικροτούν, να μαγεύονται από αυτό. Γίνονται και οι ίδιοι ρινόκεροι, δεν τους ενοχλούν πια τα “τέρατα”, δεν αηδιάζουν πια. Γίνονται και οι ίδιοι τέτοια. Απορώ, αυτή η ερώτηση ηχεί τόσο έντονα στο μυαλό μου μέρες τώρα, τόσες μέρες που πλέον δεν μπορώ να την αγνοήσω:
– Θα ξαναζωντανέψουμε το έργο μέσα από την παράσταση ή θα δακτυλοδείξουμε μία υπάρχουσα κατάσταση;
Ο τρόπος με τον οποίο οι χαρακτήρες σταματάνε να βλέπουν τον ρινόκερο ως το χειρότερο παχύδερμο που υπάρχει, ο τρόπος που ο κάθε ένας αρχίζει να κλείνει τα αυτιά του στο μουγκρητό και αρχίζει να μεταμορφώνεται, είναι σοκαριστικός. Είναι τρομακτικό θα έλεγα, αποκρουστικό και ταυτόχρονα απείρως ρεαλιστικό. Με τρομάζει η ιδέα, με τρομάζει ο παραλληλισμός με το σήμερα. Με τρομάζει η ιδέα το έργο μας να μην έχει απλά μια αναφορική σχέση με το παρελθόν και αντί αυτού να είναι σχολιασμός και ανάδειξη του σήμερα. Προσπαθώ τόσο πολύ να μην κοιτάξω βαθιά γύρω μου τα σημάδια, να μην απαντήσω την ερώτηση αυτή. Προσπαθώ να πείσω τον εαυτό μου ότι “ο Ρινόκερος” είναι απλά ένα έργο θύμησης, ένα έργο του παρελθόντος – ότι δεν έχει σχέση με το σήμερα. Πώς θα μπορούσε να έχει άλλωστε.
– Τι σχέση έχει η εποχή μας με αυτά;
– Τι σχέση έχουμε εμείς με ρινόκερους και ρινοκερίτιδες;
Προσπαθώ, προσπαθώ αλήθεια σας λέω. Προσπαθώ να μην δω γύρω μου, να μην κοιτάξω πραγματικά. Προσπαθώ, αλλά μάλλον είναι μάταιο. Δυστυχώς, μάλλον, “ο Ρινόκερος” δεν θα ζωντανεύσει ξανά στο θέατρο. Δυστυχώς το θέατρο θα λειτουργήσει ξανά ως φακός , σε μια πραγματικότητα που φοβόμαστε να δούμε. Ο φακός μπορεί να φωτίσει μόνο κάτι που υπάρχει. Δυστυχώς, θα αναπαράξουμε μια μικρογραφία του σήμερα. Δεν θα θυμίσουμε το χθες. Δυστυχώς δεν σβήστηκε ποτέ εντελώς το χθες, ώστε να μπορούμε ξέγνοιαστα να το θυμίζουμε. Ποτέ δεν το αφήσαμε πίσω μας πραγματικά. Είναι θλιβερό, επίπονο, τρομακτικό. Τι άσχημη συνειδητοποίηση.
Πραγματικά προσπάθησα, δυστυχώς ήταν μάταιο.


Ιονέσκο, Ε. (1992). Ο Ρινόκερος. Αθήνα: Εκδόσεις Δωδώνη.