Κείμενο: Δήμητρα Παράσχου
Ψυχολόγος – Συνθετική Ψυχοθεραπεύτρια
Εναλλακτική Θεραπεύτρια

Επιμέλεια: Γεωργιάνα Ψυχάλη
Φιλόλογος


Η Ζυράννα Ζατέλη με τη γραφή της υφαίνει σχεδόν πάντα περίεργους κόσμους, που το μόνο που μπορείς να κάνεις είναι να παραδοθείς αμαχητί σε αυτούς. Η αφήγηση, οι λέξεις, οι ήρωες που δρουν σε ιδιαίτερες συνθήκες δημιουργούν μία πραγματικότητα που σε μαγεύει, σε απορροφά κάθε σελίδα όλο και πιο βαθιά στη σημειολογία της.

Όταν κυκλοφόρησε το βιβλίο της «Τετράδια Ονείρων», η πρώτη μου σκέψη ήταν: «Πώς διαβάζονται τα όνειρα; Πώς μπορεί κανείς να τα δει σαν ένα βιβλίο, όπως όλα τα άλλα;». Με περιέργεια, ανάμεικτη με θαυμασμό για αυτό το εγχείρημα, έκανα τα βήματά μου στην «ενύπνια ζωή» της συγγραφέως (έτσι την αποκαλεί η ίδια), την οποία και ξεκινά να καταγράφει ακούραστα και καθημερινά από το 1997.

Κάνοντας μία βουτιά στον ασυνείδητο κόσμο της, ήδη από την πρώτη σελίδα, η Ζατέλη περιγράφει ακόμα και με απλές λέξεις, τον κόσμο στον οποίο περπατά και αναπνέει μόλις κλείσει τα μάτια της και το συνειδητό της νου. Πλάσματα παράξενα, άνθρωποι χωρίς πρόσωπο, κουβέντες που αποτυπώνονται καμιά φορά χωρίς να έχουν ιδιαίτερο νόημα, αμέτρητα σύμβολα σε κάθε όνειρο… Είναι σαν να διαβαίνει κανείς έναν προσωπικό ναό στη μέση ενός δάσους, όπου γύρω στους τοίχους του υπάρχουν αραβουργήματα ξεχωριστά, απροσδιόριστα. Μόνο το συλλογικό ασυνείδητο μπορεί να ταυτιστεί μαζί τους και να ανακαλύψει το νόημα που κρύβεται πίσω από τις εικόνες που ξεπηδούν μέσα από κάθε όνειρο.

Οι περιγραφές είναι θρυμματισμένες, ασύνδετες μερικές φορές: κάπου υπάρχουν δύο φάλαινες που παλεύουν, μερικά όμορφα πουλιά είναι έτοιμα να μεταναστεύσουν, ένα τσεκούρι κόβει σχεδόν στα δύο μία εγκυκλοπαίδεια η οποία έχει εικόνες της Σταύρωσης, η νεκρή μητέρα της την επισκέπτεται. Ο νους πασχίζει να καταλάβει, ενώ είναι η καρδιά εκείνη που συνδέεται περισσότερο και αφήνεται να νιώσει. Το ασυνείδητο της της μιλά σε μία γλώσσα που η ίδια πασχίζει να καταλάβει και που με πάθος θέλει να κατακτήσει, άμεσα, χωρίς σταματημό. Για αυτό και κάθε μέρα καταγράφει ακάματα τις εικόνες και τις λέξεις που μες στον ύπνο της εμφανίστηκαν απρόσμενα.

Το συγκεκριμένο βιβλίο δεν είναι μυθιστόρημα, και ούτε γράφτηκε για αυτόν το σκοπό. Αποτελεί ένα θησαυρό εσωτερικών συμβόλων και έναν οδηγό στον ασυνείδητο κόσμο που απορροφά εικόνες και τις πλάθει με το δικό του τρόπο, για να δημιουργήσει έναν κόσμο εξωπραγματικό. Ένα κόσμο που μαγεύει και που καλεί τον καθένα μας να τον επισκεφτεί ξανά και ξανά, σαν αυτά τα σύμβολα να μας υπνωτίζουν μες στην αλληγορία τους. Η συγγραφέας έχει την προσωπική δύναμη όχι μόνο να τα καταγράψει αλλά να δημιουργήσει καινούριους κόσμους από αυτά, αφού αυτό το πρωτόλειο υλικό αποτελεί έμπνευση για τα υπόλοιπα βιβλία της. Με αυτή λοιπόν την προσπάθεια είναι σαν να μας καλεί να εξερευνήσουμε και εμείς το προσωπικό μυστήριο των ονείρων μας, να ξεδιπλώσουμε την ύπαρξή τους μπροστά στα μάτια μας και να βυθιστούμε στο συμβολικό τους κόσμο. Για την Ζυράννα Ζατέλη, τα τετράδια της αποτελούν μία σπονδή στον αθέατο κόσμο της ψυχής της… και μας καλεί να παραβρεθούμε σε αυτή τη μυσταγωγία.


Ζατέλη, Ζ. (2017). Τετράδια Ονείρων. Αθήνα: Καστανιώτης