Άρθρο: Μάνθος Μυριούνης
Ψυχολόγος/Ψυχοθεραπευτής

Επιμέλεια: Στέλλα Πυρένη
Φιλόλογος


Σε μια ευρεία πλειοψηφία ανθρώπων η γνώση του ίδιου μας του εαυτού είναι κεφαλαιώδους σημασίας, γιατί αυτή η γνώση μας διευκολύνει στην αντιμετώπιση διαφορετικών γεγονότων και ιδιαίτερων καταστάσεων που δυνητικά ως άνθρωποι μπορεί να βρεθούμε αντιμέτωποι. Κάνουμε έτσι ευχερέστερη την λήψη αποφάσεων και καθορίζουμε χωρίς δυσκολία τη μορφή και το ύφος των στάσεών μας, μιας και αυτές στηρίζονται σε αρχές και αξίες που βιωματικά και νοητικά έχουμε ενστερνιστεί και ενσωματώσει στην πορεία μας μέσα στο νόημα και την λογική της ίδιας της επιβίωσής μας. Ο καθένας μας, ανάλογα και με τον βαθμό συνειδητότητας που μπορεί ή επιθυμεί να κατέχει, θα προσπαθήσει να βάλει τα θέματα και τα γεγονότα της ζωής του σε μια σειρά, πράγμα που θα δράσει άμεσα, αλλά πολύ περισσότερο μακροπρόθεσμα, ευεργετικά και επικουρικά στο να κατακτήσει τους στόχους του και να συγχρονιστεί με τις επιδιώξεις του. Είναι πολύ πιο αναγκαίο και επιτακτικό από όσο νομίζουμε να γνωριστούμε καλά με τον εαυτό μας και, αν είμαστε τυχεροί, να δημιουργήσουμε ένα πλάνο ζωής με το οποίο μπορούμε να πορευτούμε ελαχιστοποιώντας κατά το δυνατό τις πιθανότητες να βρεθούμε προ δυσάρεστων εκπλήξεων, οι οποίες δύνανται να μας καταρρακώσουν και να μας οδηγήσουν σε επώδυνη κατάρρευση. Αυτή η αναζήτηση ατομικού νοήματος στη ζωή μας είναι θεμελιώδες υλικό για την αναζήτηση της προσωπικής μας ευτυχίας.

Η κατασκευή του δικού μας «προσωπικού» κόσμου, βέβαια, απαιτεί μεγάλη προσπάθεια. Είναι μια απαιτητική και διαρκώς ανανεούμενη διαδικασία και συνήθως οι άνθρωποι δεν μπαίνουν σε αυτή την όντως ουσιαστική και ενίοτε αγχώδη πορεία ζωής και αυτογνωσίας. Τα πάνω και τα κάτω στη ζωή μας, τα σκαμπανεβάσματα της διάθεσής μας και τα συνεχώς διαφοροποιούμενα γεγονότα είναι στην ουσία αυτά τα συστατικά που την κάνουν όμορφη και της χαρίζουν μια ξεχωριστή μαγεία. Η δική μας συμμετοχή συνίσταται στο να έχουμε εκείνα τα χρώματα που θα αναδείξουν το πιο φωτεινό πρόσωπό της! Δεν νοείται ανθρώπινη ύπαρξη που να μην έχει βυθιστεί σε στενάχωρες σκέψεις και δυσάρεστες στιγμές, σε οδύνες, σε ματαιώσεις και να μην έχει μοιρολογήσει για τα χαμένα της όνειρα και τις συνεχείς ματαιώσεις. Συγχρόνως και παράλληλα, όμως, δεν νοείται και άνθρωπος που να μην έχει αισθανθεί ότι πετά στα ουράνια από την χαρά του, να μην έχει νιώσει το μεθυστικό συναίσθημα του έρωτα και την επιβεβαιωτική και ανακουφιστική χαρά της επιτυχίας. Να μην έχει πλημμυρίσει ολόκληρη η ύπαρξή του από το αίσθημα πληρότητας, της ικανοποίησης και της απελευθέρωσης εξαιτίας πιο μικρών ή και μεγαλύτερων στιγμών που συνέβησαν στην ζωή του.

Επειδή, είτε τυχαία είτε για κάποιο λόγο σημαντικό ή λιγότερο σημαντικό, υπάρχουμε σε αυτή τη δεδομένη στιγμή του πλανήτη ως άνθρωποι, είναι λογικό αν μη τι άλλο και βασικό να έρθουμε σε μια κοντινή και βαθιά αναγνωριστική σχέση με τον εαυτό μας, με κυρίαρχο σκοπό να πετύχουμε έναν ικανό βαθμό αυτογνωσίας και αυτορύθμισης που, πιστέψτε με, θα μας αποφέρει τεράστια συναισθηματικά αλλά και απλά διαχειριστικά οφέλη. Σε αυτήν την βαθιά, ανθρώπινα απαραίτητη διεργασία η ειλικρίνεια και η αληθινά ανιδιοτελής συσχέτιση με τον ίδιο μας τον εαυτό, όσες κι αν είναι οι δυσκολίες που θα συναντήσουμε, μπορούν να μας χαρίσουν μια εξαιρετικά υγιή σχέση μαζί του, μια λειτουργική και αποτελεσματική ισορροπία και μια πολύτιμη εσωτερική ομοιόσταση ανάμεσα στα δικά μας θέλω και τις σαφώς διατυπωμένες και πολύτιμες για εμάς αξίες και πιστεύω που μας εμπνέουν και μας καθοδηγούν σε κάθε επιμέρους συνθήκη και κατάσταση.

Πολλές φορές μέσα στο κεφάλι μας μια πλειάδα από ανάγκες και σκέψεις, που είναι συχνά αλληλοαναιρούμενες και άλλοτε πανομοιότυπες και στερεοτυπικές, έρχονται σε αντιδιαστολή με τις δικές μας προοπτικές και τα προσωπικά μας εφαλτήρια. Ψάχνουν να βρουν διεξόδους και απαντήσεις που θα μπορούν με επιτυχία να εφαρμοστούν στην καθημερινότητά μας και θα ικανοποιήσουν κάποια κομμάτια από τους στόχους και τις φιλοδοξίες μας. Οι εξωτερικοί παράγοντες θα είναι πάντα αστάθμητοι και ως έναν βαθμό -τον βαθμό που εμείς θα τους επιτρέψουμε- θα έχουν τον δικό τους ρόλο και λόγο στην δική μας ζωή. Αυτό θα πρέπει να το αποδεχτούμε, ότι δηλαδή πολλές φορές συμβάντα εντελώς ξένα προς εμάς και εντελώς έξω από την δική μας δυνατότητα επιρροής, μπορούν να δουλεύουν για μας ή και εναντίον μας, πάντως σίγουρα πέρα από κάθε δική μας γνώση, πρόθεση και ενημέρωση.

Φυσικά όλο αυτό είναι κάτι που μπορεί να μας αναστατώνει και δεν θα το δεχτώ προσωπικά, απόλυτα σαν σκέψη. Γιατί ακόμη και στους πιο ετεροπροσδιοριστικούς παράγοντες που επεμβαίνουν στην ζωή μας και που ορίζονται ως εντελώς αστάθμητοι μπορούμε να επέμβουμε και να διαφοροποιηθούμε επηρεάζοντας κάποιο αποτέλεσμα, μόνο αν έχουμε στην διάθεσή μας μια ικανά καλή σχέση και γνώση του εαυτού μας. Αυτή η αυτοσυνείδηση των ορίων, των ποιοτήτων και των δυνατοτήτων μας στο «εδώ και τώρα» μας δίνει ισχυρά όπλα και μας εμπνέει μεγάλη θέληση να έχουμε ισχυρό λόγο σε αυτά που άμεσα μας αφορούν. Μας θωρακίζουν τέτοιες συνειδητότητες ενάντια στην πιθανή κακοτοπιά και δυναμώνουν το πνεύμα και το νου μας να σταθεί απέναντι στις κάθε λογής αντιξοότητες.

Η εσωτερική και αυτοαναφορικά γνωστική μας πληρότητα αποτελεί ένα υπερόπλο που έχουμε στην διάθεσή μας, έτσι ώστε να ματαιώσουμε κάθε ακούσια και βλαπτική εισβολή στη ζωή μας! Η δουλειά που πρέπει να κάνουμε με τον εαυτό μας είναι αποφασιστικής σημασίας και αγόγγυστα οφείλουμε να τον εξελίξουμε, επιμένοντας πεισματικά στη δημιουργία και στη διατήρηση της καλύτερης προσωπικής μας εκδοχής. Η βούλησή μας, που είναι καλά στηριγμένη στα εσωτερικά αξιακά μας θεμέλια με αρχές, προσωπικά πιστεύω και ατομικά ιδανικά, είναι ένα δώρο της ανθρώπινής μας φύσης και που μας προμηθεύτηκε για να το χρησιμοποιούμε αναλόγως.

Είτε μόνοι μας είτε με την βοήθεια κάποιου ειδικού είναι ευλογία να καταφέρουμε να αισθανόμαστε άνετα και βολικά με τον εαυτό μας και να συμφιλιωνόμαστε με τις παραδοξότητές του και τις ιδιοτροπίες του. Η ενασχόληση με «τα του εαυτού μας» μας χαλαρώνει στο επίπεδο της αυστηρής αυτοκριτικής και αυτοακύρωσης που οδηγεί στη μιζέρια και την κατάθλιψη, ενώ η σπουδαιότητα που οφείλουμε να δείχνουμε στα συναισθήματά μας ξεκαθαρίζει το ενδοψυχικό μας τοπίο και μας καθιστά ικανούς να ονειρευόμαστε συνεχώς πιο νέα και πιο όμορφα πράγματα! Ανοίγοντας έναν νέο ορίζοντα θετικών και αρμονικά συνυπαρχόντων με τον εσωτερικό μας εαυτό πιθανοτήτων και σχέσεων υποστηρίζουμε και καλωσορίζουμε κάθε καλή έκβαση που μας γυροφέρνει και περιμένει το δικό μας νεύμα για να πάρει την μορφή και την έκβαση που κατά βάθος επιθυμούμε! Δρώντας και υπάρχοντας με ένα τέτοιο προσωπικό πλαίσιο, οι αδυναμίες μας και τα πιο ελλειμματικά μας χαρακτηριστικά ελαχιστοποιούνται και φαίνονται μικρά και ασήμαντα, σε αντίθεση με τα δυνατά και θετικά μας στοιχεία, τα οποία θεριεύουν και μεγιστοποιούν την προσδοκώμενα ευτυχή αποτελεσματικότητά τους!

IRVIN D. YALOM​: «Είμαστε πλάσματα που αναζητούν νόημα. Βιολογικά, τα νευρικά μας συστήματα είναι οργανωμένα με τέτοιο τρόπο ώστε ο εγκέφαλος να συγκεντρώνει αυτόματα τα εισερχόμενα ερεθίσματα σε παραμέτρους. Το νόημα παρέχει επίσης την αίσθηση της κυριαρχίας: αν νιώθουμε αβοήθητοι και μπερδεμένοι εν όψει τυχαίων, αδιευκρίνιστων γεγονότων, επιδιώκουμε να τα βάλουμε σε μία τάξη και, με τον τρόπο αυτό, να αποκτήσουμε μια αίσθηση ελέγχου πάνω τους. Ακόμη πιο σημαντικό είναι ότι το νόημα γεννά αξίες και, ως εκ τούτου, τον κώδικα συμπεριφοράς: έτσι η απάντηση στις «ερωτήσεις του γιατί» (Γιατί ζω;) παρέχει μια απάντηση στις «ερωτήσεις του πώς» (Πώς μπορώ να ζήσω;)».


Προτεινόμενη Βιβλιογραφία:

Yalom, Irvin D. (2006). Θεωρία και πράξη της ομαδικής ψυχοθεραπείας. Αθήνα: Άγρα.

Cyrulnik, Boris (2015). Τρέξε να σωθείς, η ζωή σε καλεί. Αθήνα: Κέλευθος.

MuncyJim (2017)Η ώρα της επιτυχίας: Οι βασικές αρχές διαχείρισης του χρόνου. Αθήνα: Διόπτρα.

Sacks, Oliver (2013). Το νησί των τυφλών στα χρώματα και Τα νησιά των κυκάδων. Αθήνα: Άγρα.

Yalom, Irvin D. (2003). Ο δήμιος του έρωτα: Και άλλες ιστορίες ψυχοθεραπείας. Αθήνα: Άγρα.

YalomIrvin D. (2004)Το δώρο της ψυχοθεραπείας: Ανοιχτή επιστολή σε μια νέα γενιά ψυχοθεραπευτών και στους ασθενείς τους. Αθήνα: Άγρα.