Κείμενο: Μάνθος Μυριούνης
Ψυχολόγος/Ψυχοθεραπευτής

Επιμέλεια: Στέλλα Πυρένη
Φιλόλογος


Η Παναγία υπήρξε πάντα σημείο αναφοράς για τους Έλληνες και γι’ αυτό στο πέρασμα των αιώνων έπαιρνε διάφορες μορφές και ονόματα, ανάλογα με την εκάστοτε επικρατούσα θρησκεία και τις αντιλήψεις που έχαιραν αναγνώρισης μέσα στην αχανή χοάνη του χρόνου! Έτσι,  προστάτιδα και παρθένος, πάντα συνετή και ήρεμα δυνατή, η Παναγία υπήρχε στη στροφή του ελληνικού κόσμου με άλλη ονομασία, αλλά πάντα με τις ίδιες ιδιότητες και πανομοιότυπα χαρακτηριστικά.

Τότε ήταν η θεά Αθηνά των αρχαίων Ελλήνων, της οποίας η μεγαλοπρέπεια, η φιλευσπλαχνία και η μειλίχια στάση στην αντιμετώπιση των αμέτρητων βασάνων, με την αλλαγή προς τη νέα θρησκεία, αφομοιώθηκαν στην Παναγία μας και ανάλογα προσαρμόστηκαν και οι παραδόσεις και τα έθιμα προς τη Χάρη της. (Μάλιστα δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι η γιορτή της Παναγίας τον Δεκαπενταύγουστο συμπίπτει με τα γενέθλια της θεάς Αθηνάς στα τέλη Ιουλίου με  μέσα Αυγούστου).

Ακόμη πιο πίσω στον χρόνο και σαν αρχέτυπο των μητρικών θεοτήτων θα συναντήσουμε τη μεγάλη Μητέρα, τη Μάνα γη, που με την ευλογία της καρποφορίας της έτρεφε τους ανθρώπους και έσωζε τις σοδειές τους από τις κακοκαιρίες και άλλες δυστυχίες. Έτσι πέραν αυτού, σήμερα η Παναγία μας είναι και η προστάτιδα των εγκύων και της καρποφορίας, της σποράς και της σοδειάς. Ο δάσκαλος Γιουνγκ μας πληροφορεί πως είναι ένα μητριαρχικό μοντέλο που ενυπάρχει στον άνθρωπο πριν αλλά και μετά την κύηση. Κατά καιρούς, άλλωστε, υπήρξαν μητριαρχικές κοινωνίες και μάλιστα θεωρούνταν από τις πλέον πρωτοπόρες!

Ένα ακόμη χαρακτηριστικό της Παναγίας μας έχει να κάνει με τους πολέμους, τις μάχες και την προστασία της ελευθερίας μας εξ ου και το προσωνύμιο «Στρατηγός των στρατηγών», όπως και η θεά Αθηνά στους αρχαίους ενέπνεε όλες τις δυνάμεις στους πολεμιστές που την έβλεπαν δίπλα τους να αγωνίζεται και να πολεμά στο πλευρό τους. Πάντα με τη Χάρη της, οι αγώνες στέφονταν από επιτυχίες και θριάμβους, ποτέ όμως προς χάριν αδικίας και επιθετικότητας παρά μόνο προς υπεράσπιση του καλού, του δίκαιου και της σοφίας του εγχειρήματος!

Δεν υπάρχει άνθρωπος πιστός ή μη, θρήσκος ή άθεος που να μην έχει αναφωνήσει σε κομβικές και δύσκολες στιγμές της ζωής του «Βοήθα Παναγία μου»! Είναι η μητέρα όλων μας, η οποία συμβολίζει το πρόσωπο που θα μας συντροφεύσει  στις δυσκολίες, θα μας σώσει από κάτι πολύ επικίνδυνο έστω και την ύστατη στιγμή, θα συγχωρέσει κάθε μας ατόπημα και κακή συμπεριφορά ή αμαρτία, θα μας παρηγορήσει όταν όλα μπροστά μας φαίνονται μαύρα και σκοτεινά.

Δεν θα συμπεριελάμβανα τον εαυτό μου σε αυτό που λένε «πιστός», όμως με τον τρόπο μου έχω πολλάκις πιάσει τον εαυτό μου να αναφωνεί ότι «εδώ έβαλε η Παναγία το χέρι της»! Η Παναγία σαν μορφή και με τον καταλυτικό της ρόλο ως μητέρα όλων μας, μοιάζει το αιώνιο αποκούμπι μας και η παντοτινή μας εξομολογήτρια. Σε Αυτήν εναποθέτουμε την τελευταία μας ελπίδα. Έφερε με τη γέννηση του Χριστού το μεγαλύτερο δώρο στον κόσμο και η ανθρωπότητα την δοξάζει και την υμνεί αιώνια!

Χιλιάδες είναι τα συνοδευτικά της προσωνύμια και τούτο γιατί ο καθένας μας μπορεί να την φανταστεί όπως θέλει -γι’ αυτό και αποκαλείται Υπεραγία. Κι αυτό γιατί έχει όλα τα χαρακτηριστικά και την ιερότητα της μητρικής φιγούρας, όπως η ελευθερία, η αγάπη, η φροντίδα, η προστατευτικότητα. Μας εκπροσωπεί και μας δίνει το κουράγιο, την ελπίδα, πάντα από Εκείνη προσδοκούμε ένα θαύμα. Η ζεστή και παρηγορητική της αγκαλιά περιμένει να ζεστάνει την ψυχή μας στις στιγμές που κρυώνει ο νους και ο λογισμός μας είναι χαμένος και κλεισμένος στα δικά του προβλήματα.

Υπερασπίστρια πάντα των αμαρτωλών και των καταφρονεμένων. Οποιαδήποτε ορφάνια κι αν προκύψει στη ζωή μας είτε ψυχική είτε σωματική, πνευματική ή βιωματική, συντροφική ή φιλική ή ερωτική, σε Κείνη βρίσκουμε την κατανόηση, την συμπόνια και το συμπάσχειν που έχουμε ανάγκη. Μας υποδέχεται με την ζέση της μητρότητας, διώχνει την ορφάνια της ψυχής μας όταν είμαστε κάτω από τη Σκέπη της.

Η εικόνα της Παναγίας στην Τήνο είναι για πολλούς τόπος προσκυνήματος καθώς και το μοναστήρι όπου βρίσκεται το κελί της Αγίας Πελαγίας, η οποία βρήκε την εικόνα της και που στο φτωχικό της κρεβάτι έχει για μαξιλάρι της μια πέτρα, πράγμα που φανερώνει την ταπεινότητά της και την αφοσίωσή της στη χάρη της Μεγαλοπρέπειάς της. Η ταπεινότητα αυτή έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τους απατεώνες, θεομπαίχτες, εμπόρους της πίστης και χριστέμπορους που φορούν τα χρυσοποίκιλτα άμφια, πατούν και πλουτίζουν από την απελπισία και την πίστη των αθώων και πονεμένων ανθρώπων.

Πολλοί από τους κορυφαίους σε παγκόσμιο επίπεδο επιστήμονες προσκυνούν τη Χάρη της και ενίοτε προσδοκούν το θαύμα της όταν η επιστήμη έχει κάνει πλέον ό,τι μπορούσε. Από την Παναγία προσδοκούμε την ίαση και την ανάρρωση, μιας και συμβολίζει την πιο βαθιά, την πιο αγνή μας πίστη και σε Αυτήν εναποθέτουμε την άφεση των αμαρτιών μας και τη στερνή ελπίδα μας που έχει χαθεί από οπουδήποτε αλλού.

Τη θεωρούμε το ύστατο, το τελευταίο καταφύγιό μας. Ιερό σαν τη μάνα μας το άγγιγμά της και συμπαραστάτης μας, συλλειτουργός στη ζωή μας και, όταν χρειαστεί, στη διάσωσή μας από τα πιο μεγάλα κακά και τις πιο μεγάλες δυστυχίες. Η Παναγία είναι η μάνα των ψυχών μας, των παθών μας, η λυτρώτρια και αιώνια σύμμαχος των φτωχών και των αδυνάτων!

Καλό Δεκαπενταύγουστο!