Κείμενο: Σωτήρης Παπασκουλής
Συγγραφέας

Επιμέλεια: Μαρία Κουσαντάκη
Αρχισυντάκτρια Animartists


Ένα από τα πολλά χαρακτηριστικά γνωρίσματα που ορίζουν έναν πολιτισμό είναι η μουσική. Έχω δει πως ηρεμεί τις ψυχές και ελευθερώνει τα πάθη. Σε σηκώνει στο ψηλότερο βάθρο ή σε γκρεμίζει σε βυθούς σκοτεινούς, εκεί που ο ήχος της ζωής μοιάζει βουβός. Ξέφυγα λίγο εδώ, ας επανέλθω. Η μουσική είναι η ταυτότητα ενός πολιτισμού. ‘Η καλύτερα, είναι η φωτογραφία πάνω στην ταυτότητα. Είναι το πρώτο πράγμα που παρατηρείς όταν ψάχνεις να νιώσεις χρώμα και ήχο στην κουλτούρα, στην ιστορία και στα έθιμα ενός πολιτισμού. Πνοή, στον τρόπο που τα συναισθήματα εκφράζονται μέσω των ήχων. Αλίμονο όμως, οι ήχοι είναι τόσοι πολλοί, όσα τα συναισθήματα που τους δημιούργησαν.

Το να υπάρχει πολιτισμός συνεπάγεται αυτόματα ομοιογένεια. Ας μείνουμε λίγο σε αυτό. Τι είναι ομοιογένεια; Τίποτα πέρα από αυτό που η σημασία της λέξης επιτάσσει. Όμοιος δεν σημαίνει ίδιος. Η βασική συνθήκη για να υπάρξει πολιτισμός, είναι η ύπαρξη ανθρώπων, πολλών ανθρώπων, μαζί. Μαζί σε μια πόλη για παράδειγμα. Εκεί οπού η μοναδικότητα του καθενός δεν έχει καθόλου περισσότερη σημασία από όσο η συνείδηση του δημιουργεί για τον ίδιο, αλλά σημαίνει τα πάντα για την κοινωνία που ανήκει.

Στη διαφορετικότητα ανθίζει ο πολιτισμός. Ανθίζει επειδή η ίδια η διαφορετικότητα που τον ωθεί, τον δυσχεραίνει, και κάθε εμπόδιο είναι ευκαιρία για δημιουργία. Mέσα από την αρμονία του χάους, μέσα από τις διαφορετικότητες που συνθέτουν το ένα, σαν λεκάνη γεμάτη με δεκάδες χρώματα, ανακατεμένα μεταξύ τους. Μου έρχεται ένα τέτοιο μέρος στο μυαλό καθώς μιλώ για αυτά. Ένα μέρος όπου οι κουλτούρες και οι ήχοι μπλέκονται σε παρθένα δημιουργία. Ω, μα τι εκρήξεις γίνονται τότε, όταν συλληφθεί η πολυπολιτισμικότητα.

Έχω περιπλανηθεί αμέτρητες φόρες στα μέρη όπου κάτι νέο πλάθει τον πολιτισμό στην Αθήνα. Σπρώχνει το γέρικο αφυδατωμένο περίβλημα. Ο συντηρητισμός του περιβλήματος είναι γεγονός. Αυτό που βράζει και αλλάζει την πόλη βρίσκεται στο κέντρο, και οδηγείται από την μουσική. Εκεί οι δυνάμεις είναι αεικίνητες, συγκρούονται συνεχώς και δημιουργούν. Η δημιουργία τελείται βίαια, ταχύτητα και γεννάει. Γεννάει μωρά, κόκκινα και μελανιασμένα, που κλαίνε για ανάσα. Πάντα η μουσική ήταν αρχή για μια γέννηση. Τελετουργίες, γιορτές, χοροί στη φωτιά, άνθρωποι έρχονται κοντά, η γέννηση του έρωτα, η γέννηση της ζωής, διαλέξτε ο καθένας την δική σας.

 Η πόλη αλλάζει. Το μυρίζεις στον αέρα. Μυρωδιά από φρέσκο, η νέα γενιά, εκεί είναι το λίκνο της. Αυτοί οι νέοι που ψάχνονται, ανήσυχοι, θαρραλέοι. Η γενιά που μεγαλώνει μέσα στη βαθύτερη πολιτισμική κρίση που βίωσε η πόλη. Τα μουσικά ερεθίσματα της είναι χαοτικά, αμέτρητα. Καταιγισμός που προκαλεί ταραχή στο μυαλό. Κι όμως, διαφαίνεται μια ξεκάθαρη μετάλλαξη στον μουσικό τρόπο έκφρασης της νέας γενιάς. Οι νέοι έχουν επιλέξει. Έχουν επιλέξει να μην είναι αναγκασμένοι να επιλέξουν. Δεν φορούν παρωπίδες σε όσα αφορούν στη μουσική. Πόσο θετικό είναι αυτό, πόσο απελευθερωτικό να ακούς μουσική καινούργια, ξένη. Να ακούς μέσα στην ψυχή σου τα βάσανα, τις χαρές, την αγάπη, όπως την νιώθουν άλλοι. Όπως την νιώθουν και την κουβαλάνε, όπως την μοιράζονται αυτοί με τους οποίους νομίζεις ότι είσαι διαφορετικός. Αυτοί που ήρθαν από μακριά, και που δεν μιλούν την γλώσσα σου. Πόσο τυχεροί είναι αυτοί οι νέοι που ζουν μέσα σε αυτή τη γέννηση.  Δεν έχουν κανόνες, έχουν περιέργεια που τρέφει και δημιουργεί την γνώση. Δεν έχουν θρησκεία, την χλευάζουν και αγαπάνε από μόνοι τους, αθώα. Εξετάζουν και κρίνουν και αποδέχονται τις πληροφορίες κατά την κρίση τους, μια αξιοσέβαστη κρίση. Και αυτό γιατί είναι μια γενιά με απεριόριστη πρόσβαση στην πληροφορία και κατέχουν άριστα την τεχνική απόκτησης της. Είναι θανάσιμα αποτελεσματικοί. Δεν μπορείς να τους κατακτήσεις, είναι απόλυτα ελεύθεροι και ώριμοι. Δεν γίνονται έρμαια, όπως οι προηγούμενες γενιές. Έχω τόση πίστη σε αυτούς. Και αυτά τα λέω με απόλυτη συνειδητότητα, γνωρίζοντας τους κινδύνους στους οποίους εκθέτονται. Γεννιούνται και προσπαθούν να επιβιώσουν σε μια ζούγκλα. Αλλά όποιος επιβιώσει στη ζούγκλα, την έχει κατακτήσει. Κουβαλούν στις πλάτες τους, πάνω στα δερμάτινα τζάκετ τους την ελπίδα του τόπου, και κρατάνε στα χέρια τους το μέλλον.

Κατηγορούν τη νέα γενιά για αναρχία, έλλειψη πολιτισμού, εθνικής ταυτότητας και αθεΐα. Για υπέρμετρη χρήση ναρκωτικών και ελεύθερου έρωτα. Την φοβούνται γιατί είναι αδάμαστη. Θα καλύψει και θα παρασύρει μακριά, σαν παλιρροιακό κύμα τις σάπιες παράγκες τους, που έχτισαν με ντροπή και ενοχή σε μια καταπιεσμένη κοινωνία, ανθρώπων δούλων. Ώ, τα ναρκωτικά!  Η ενοχοποίηση των ναρκωτικών λειτούργησε όπως η απαγόρευση του προγαμιαίου σεξ από την θρησκεία. Αυτοί που έθεσαν τον νόμο τον καταπατούσαν. Διασκέδαζαν με αυτό που απαγόρευαν. Βέβαια έπαιξε και αυτό κάποιο ρόλο στη συνοχή των κοινωνιών. Δεν μπορείς να έχει μόνο κάτι κακό, χωρίς κάτι καλό, από όποια υποκειμενική σκοπιά και αν τα εξετάζεις. Το ασύλληπτο όμως είναι το εξής. Πως κάποιοι συλλογίζονται το αν κάποια είδη μουσικής ωθήσανε κάποιους στα ναρκωτικά, ή αν τα ναρκωτικά δημιουργήσαν αυτά είδη μουσικής. Δεν είναι αυτός ο συλλογισμός η ουσία, αλλά κάτι τελείως διαφορετικό. Τι είναι περισσότερο βέβαιο; Ένας ανόητος ναρκομανής ή ένας ανόητος πολίτης; Εν τέλει είναι το ίδιο. Αν δεν παραλύσουν από το χάπι, θα παραλύσουν από  κάτι άλλο. Το σύστημα παράγει τόσα μέσα ελέγχου, όση και οι ποικιλία των ανόητων. Δεν απασχολούν την σκέψη μου οι ανόητοι.

Τα ναρκωτικά δεν είναι για ηλίθιους, αν είσαι τέτοιος δεν είναι συνετό να δοκιμάζεις. Είναι ευκολότερο να απαγορεύσεις την χρήση τους. Θα ήταν προκλητικό να επιτρέπεται σε λίγους η ελεύθερη χρήση, ενώ στους υπόλοιπους να απαγορεύεται δια νόμου. Δηλαδή ένας κόσμος όπου κάποιοι θα μπορούν να μαζεύονται και να μαστουρώνουν άνετα χωρίς το φόβο της συλλήψεως, επειδή ο νόμος είναι με το μέρος τους. Θα ήταν τρομερό να συνέβαινε αυτό. Κάπως έτσι θα μπορούσε και να ευνοηθεί η εμπορικότητα των ναρκωτικών. Πόσο χρήμα θα μπορούσε να βγάλει κανείς έτσι, και με αυτό το χρήμα να αγοράσει κι άλλη εξουσία, για να μπορεί να κάνει καλύτερο εμπόριο… Χρήμα, εξουσία, εμπόριο… Θα χρησιμοποιούσαν τα ναρκωτικά σε γιορτές και σε συνάξεις. Προνομιούχος διασκέδαση. Μόνο των έξυπνων. Τα ναρκωτικά δεν είναι για τους ηλίθιους. Για αυτό αν είσαι ηλίθιος και θες να δοκιμάσεις, θα πρέπει να τα αγοράσεις από κάποιον έξυπνο, που του επιτρέπεται η χρήση, και να τα κάνεις κρυφά, και ένοχα. Με φόβο. Μοιάζει λίγο δυστοπική η περιγραφή, αλλά κάπως έτσι λειτουργεί ήδη ο κόσμος μας.

Κατά την ταπεινή μου άποψη, ένας λόγος που αυτή η πολλά υποσχόμενη νέα γενιά, είναι τόσο πολλά υποσχόμενη, είναι η συνειδητοποιημένη χρήση των μέσων  που δίνουν πρόσβαση σε εαυτόν. Εννοώ ξεκάθαρα κάθε είδους ουσία που χαλαρώνει την σκέψη, και σε φέρνει σε επαφή με τα συναισθήματά σου, με τις σκέψεις, σε συντονίζει με το είναι σου. Πόση τέχνη, πόση μουσική έχουν γεννήσει οι ενοχοποιημένες ουσίες. Λάμψεις ανθρώπων που ακόμη μας φωτίζουν, παρόλο που οι ίδιοι χάθηκαν. Η απόφαση έχει παρθεί από την νέα γενιά. Τα ρίσκα είναι ξεκάθαρα. Οι καλλιτέχνες οδηγούν την πόλη προς το φως. Όχι θρησκείες, όχι πολιτική, όχιοι προκλητικά στημένες ηθικές αξίες, όχι ταμπού, ελεύθερη σεξουαλικότητα, ελεύθεροι μουσική, ελεύθεροι άνθρωποι.

Δεν είναι όλοι οι νέοι έτσι. Υπάρχουν και οι συντηρητικοί, αυτοί που έχουν γαλουχηθεί και ολοκληρωθεί στον συντηρητισμό σε βαθμό που τους καθιστά γέρους, περίβλημα. Περίβλημα έτοιμο για αλλαγή. Όπως το δέρμα του φιδιού. Έχουν και αυτοί την χρησιμότητα τους. Λειτουργούν σαν καύσιμο για την μηχανή που κινεί τον σύγχρονο πολιτισμό και την οικονομία. Αυτοί είναι το κάρβουνο. Όλη τους ζωή, το εκπαιδευτικό σύστημα, η οικογένεια τους, τα μέσα ενημέρωσης, το φαγητό τους, η μουσική τους, τους έχει ‘κάψει’ το μυαλό. Το έχει μετατρέψει σε ένα μυαλό κάρβουνο, φτιαγμένο για τον μοναδικό σκοπό της τροφοδότησης τους συστήματος του ίδιου, μέσω της καύσης του. Μυαλά φτιαγμένα για μηχανές, από μηχανές, σε μαζική παραγωγή. Αυτοσυντηρούμενο όπως είπα.

Δεν μας νοιάζουν αυτοί. Δεν μας νοιάζει το σκοτάδι. Ακολουθούμε την μουσική, ακολουθούμε τους καλλιτέχνες προς το φως.