Άρθρο: Μένη Κουτσοσίμου Ψυχολόγος
Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας ΜΔΕ στην Κοινωνική Ψυχιατρική-Παιδοψυχιατρική
Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων
Μεταδιδάκτωρ Ιατρικής Παν/μίου Ιωαννίνων στην Ποιότητα Υπηρεσιών

Επιμέλεια: Πηνελόπη Ζαχαρία
Φιλόλογος


Στη γλώσσα φαρσί, τα παραμύθια έχουν μία αρχή που μοιάζει με τα ουγγρικά.

Κάτι σαν: «Ήταν μια φορά… μπορεί και να μην ήτανε…»

… και το θεωρώ ό,τι πιο όμορφο για να αρχίζει ένα παραμύθι… 

Μπορεί, άραγε, και μια ζωή…;

«Μια φορά και έναν καιρό -λοιπόν- υπήρχε μια βασίλισσα που γέννησε ένα πανέμορφο κοριτσάκι. Προσκάλεσε, λοιπόν, όλες τις νεράιδες του βασιλείου στα βαφτίσια, αλλά ξέχασε να καλέσει μία από αυτές που ήταν και μάγισσα. Εκείνη ήλθε απρόσκλητη και, καθώς πέρασε μπροστά από την κούνια, έδωσε στο μωρό μια κατάρα, που έλεγε ότι, όταν γίνει δεκαπέντε ετών, θα τρυπήσει το δάχτυλό της στο αδράχτι μιας ανέμης και θα πεθάνει…».

Σαφώς και αναφέρομαι σ’ ένα από τα πιο κλασικά παραμύθια, την «Ωραία Κοιμωμένη» του δάσους, του διάσημου Γάλλου συγγραφέα παραμυθιών Σαρλ Περό (1628-1703). Το παραμύθι ξαναγράφτηκε το 1810 από τους Γερμανούς αδελφούς Γκριμ, ενώ μεταφέρθηκε το 1959 σε μια ταινία κινουμένων σχεδίων από τον Ντίσνεϊ, διατηρώντας το βασικό μύθο. Σύμφωνα με αυτόν, όταν η πριγκίπισσα έγινε δεκαπέντε χρόνων, ανέβηκε στον ψηλότερο πύργο του παλατιού, εκεί βρήκε μια γριά (που ήταν η μάγισσα μεταμφιεσμένη) να γνέθει σε μια ανέμη. Η γριά τής τρύπησε το δάχτυλο στο αδράχτι, με αποτέλεσμα να πέσει σε λήθαργο. Ο βασιλιάς και η βασίλισσα έπεσαν σε βαρύ πένθος και, μη θέλοντας να τη θάψουν, έφτιαξαν για αυτήν ένα στολισμένο κρεβάτι στον ψηλότερο πύργο, καλύπτοντας την περιοχή με ένα δάσος από αγκάθια για να την προστατέψουν. Τα χρόνια κύλησαν, ώσπου φάνηκε ένας πρίγκιπας, πέρασε τους κινδύνους που συνάντησε στο δρόμο του, ανέβηκε στον πύργο και με ένα φιλί ξύπνησε την όμορφη πριγκίπισσα και έζησαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα… όπως λένε τα παραμύθια – ή μήπως όχι;

Το παραμύθι του Περό αποτελούσε «εξωραϊσμένη» μετεγγραφή προφορικών παραδόσεων που μεταφέρονταν από γενιά σε γενιά. Ο χαρακτήρας της ωραίας κοιμωμένης βρίσκεται υπό μία κατάρα, που προφητεύει ότι θα τσιμπήσει το δάχτυλό της στο δέκατο πέμπτο έτος της ηλικίας της και θα πέσει νεκρή. Την ημέρα των γενεθλίων της, τσιμπάει το δάχτυλό της στο αδράχτι, και πέφτει σε βαθύ ύπνο, μαζί με το υπόλοιπο βασίλειο (σημειωτέον ότι ο όρος «prick» σημαίνει «πέος» στην αγγλική αργκό).

Οι ιστορίες αυτές ήταν ιδιαίτερα σκληρές και… διαστροφικές στην αρχική μορφή τους. Η παλαιότερη καταγεγραμμένη εκδοχή της «Ωραίας Κοιμωμένης» ανήκει στον Ιταλό ποιητή, αυλικό και συλλέκτη παραμυθιών Τζιαμπατίστα Μπαζίλε (1575-1632), που διατήρησε τον hard core πυρήνα ενός παραμυθιού αυστηρά ακατάλληλου για ανηλίκους…

Η σύγχρονη Ψυχανάλυση προσέγγισε το παραμύθι της «Ωραίας Κοιμωμένης», δίνοντας έμφαση στη σεξουαλική ωρίμανση και τις συνέπειές της. Η σημασία της ηλικίας των δεκαπέντε ετών δείχνει ότι αυτό είναι το σημείο της σεξουαλικής ωρίμανσης, όπως και με την «Κοκκινοσκουφίτσα». Όταν τσιμπάει το δάχτυλό της, τρέχει αίμα, προφανώς ένα σημάδι για την έναρξη της εμμήνου ρύσης και την ανάπτυξη της γυναικείας φύσης. Η ειδική αναφορά στο δάχτυλο εμπεριέχει το συμβολισμό για τις πρώτες αυνανιστικές αφυπνίσεις (…) Το άλσος αναπτύσσεται γύρω από τον πύργο για να εμποδίσει την επέλαση των ανδρών, αυτό είναι η προστασία της. Πολλοί άνδρες έρχονται και προσπαθούν να την ξυπνήσουν, αλλά μπλέκουν στα αγκάθια του άλσους και δεν φτάνουν σε αυτήν. Το σύμβολο του πύργου αποτελεί φαλλικό σύμβολο, είναι εγκλωβισμένη στην ιδέα του πέους, με αποτέλεσμα να παρασύρει τους άνδρες που προσπαθούν να τη φλερτάρουν, άδικα όμως όπως προκύπτει. Ωστόσο, όταν εμφανίζεται ο Πρίγκιπας, ο κατάλληλος άντρας αν θέλετε, τα αγκάθια αντικαθίστανται από τα λουλούδια που κινούνται μακριά, ώστε να δημιουργηθεί ένα σαφές και ανεμπόδιστο μονοπάτι έως την κοιμισμένη κόρη. Ως εκ τούτου, τον έχει ήδη αποδεχθεί ως ερωτικό σύντροφο και έχει συμφιλιωθεί πλέον με τη σεξουαλική ωριμότητά της. Το φιλί είναι πλέον αυτό που διεγείρει τον ερωτικό πόθο, ενώ οι απαγορευμένες αναζητήσεις με το δάχτυλο ανήκουν στο εφηβικό παρελθόν (…) Σε ορισμένα άτομα, η καθήλωση της libido στην άνευ όρων παράδοση του ερωτικού αντικειμένου κατά τη φάση του ύπνου, παίρνει διαστάσεις παραφιλίας.

Και μπορεί η ιστορία να μη φαίνεται τόσο περίπλοκη και γεμάτη λανθάνον περιεχόμενο όπως το παραμύθι της «Κοκκινοσκουφίτσας», έχει όμως ένα σαφή σκοπό.

Πιστεύει κανείς τη σήμερον ημέρα ότι η ωρίμανση είναι ανάλογη της ψυχολογικής ετοιμότητας; Το σεξ ρέει άφθονο, ωστόσο οι άνθρωποι δεν είναι πάντα έτοιμοι για σεξ ταυτόχρονα. Και μεταξύ μας, υπάρχουν εκείνες που επιθυμούν να κάνουν σεξ για να κατακτήσουν το απόγειο, ενώ άλλες επιλέγουν να περιμένουν και να κρατήσουν τον άνδρα «στα ανοιχτά» του κόλπου, μέχρι να αισθανθούν ότι είναι έτοιμες, όπως ο χαρακτήρας της ωραίας κοιμωμένης.

Ειρήσθω εν παρόδω…

Η αφομοίωση αυτού του παραμυθιού, δεν αποβαίνει πάντα η αναμενόμενη.

Αγαπητή Ωραία Κοιμωμένη

Όταν σ’ ακούω να λες ότι η ζωή είναι δύσκολη, πάντα θέλω να σε ρωτήσω: «δύσκολη σε σύγκριση με τι;». 

Ξέρεις τόσα λίγα για εσένα… αλλά κανείς άλλος δεν ξέρει τόσα πολλά… 

Η ζωή είναι ένα παιχνίδι που οι κανόνες του αλλάζουν συνεχώς. Τίποτε δεν χαλάει ένα παιχνίδι περισσότερο, όταν τους αγνοείς ή τους παρακάμψεις.

Δεν μπορείς να κάνεις το ίδιο λάθος δύο φορές. Τη δεύτερη φορά που το κάνεις, είναι επιλογή… ποιος θα σε σώσει τότε;

Είτε έρχεσαι από την κόλαση είτε από τον παράδεισο. Ποιος νοιάζεται;

Πρέπει να πεθάνεις πολλές φορές για να ζήσεις.

«Το να ζεις μόνο, δεν είναι αρκετό», είπε η πεταλούδα. «Πρέπει να έχεις λιακάδα, ελευθερία και ένα μικρό λουλούδι».

Οι δύο πιο σημαντικές μέρες στη ζωή σου είναι η μέρα που γεννιέσαι και η μέρα που ανακαλύπτεις γιατί.

Όσο σε μάθαιναν να είσαι πριγκίπισσα, ξέχασες να χτίζεις τα δικά σου παλάτια.

Τα καλύτερα όνειρα συμβαίνουν όταν είσαι ξύπνια.

Ξύπνα…


 Προτεινόμενη Βιβλιογραφία

Bettelheim, Bruno (1976). «The Uses of Enchantment: The Meaning and Importance of Fairy Tales». Knopf, New York.

Fromm, Erich (1951). «The forgotten language: An introduction to the understanding of dreams, fairy tales, and myths». Rinehart, New York.

Babow I, Rowe R. «A suicidal adolescent’s sleeping beauty syndrome: cessation orientations toward dying, sleep, and drugs». Adolescence. 1990;25(100):791-8.