Άρθρο: Δέσποινα Πάνου

Φοιτήτρια Κοινωνικής Ανθρωπολογίας


Οι Κουλουριώτες ανέκαθεν ήταν άνθρωποι κοινωνικοί και γλετζέδες και έβρισκαν πάντα τρόπους να βρίσκονται μεταξύ τους. Κατά τη διάρκεια των χρόνων δημιουργήθηκαν ήθη και έθιμα, που ένωναν τους ανθρώπους κι έκαναν τη ζωή τους πιο όμορφη (Σιδηροπούλου, 2004).

Οι Απόκριες ήταν η γιορτή του τραγουδιού, του χορού, του κρασιού και του ξεφαντώματος, αλλά και των σατιρικών ποιημάτων. Ονομαστός σατιρικός ποιητής ήταν ο Μήτρος Τρούκης (1815- 1895). Κάθε γειτονιά έστηνε το δικό της τραπέζι με ψητά κι άλλα φαγητά, αλλά και πολύ ρετσινάτο κρασί. Στήνανε και χορό με τραγούδια, που συνέθεταν και τραγουδούσαν οι ίδιοι. Ο χορός κρατούσε μέχρι αργά το βράδυ (Σιδηροπούλου, 2004). Χαρακτηριστικό γλυκό της Αποκριάς ήταν το πουπέκι (γαλακτομπούρεκο), το οποίο ήταν πάντα χειροποίητο με φύλλο που άνοιγε η νοικοκυρά. Αμέσως μετά τις Αποκριές που αρχίζει η Μ. Σαρακοστή, έχουμε το γνωστό έθιμο, τα τριήμερα της πεθεράς.

Τα τριήμερα της πεθεράς ήταν αυστηρή νηστεία, χωρίς τροφή και νερό. Γινόταν από τις μεγαλύτερες σε ηλικία γυναίκες. Άρχιζε την Καθαρή Δευτέρα το πρωί και διαρκούσε ως την Καθαρή Τετάρτη, μετά τη Θεία Λειτουργία των Προηγιασμένων. Τότε πήγαιναν οι νύφες στις πεθερές ένα καλάθι γεμάτο νηστίσιμα καλούδια (καφέ, ζάχαρη, σταφίδες, ταχίνι, χαλβάδες, ξηρούς καρπούς κ.α.) (Βελτανισιάν, 2017). Μαζί με αυτό το καλάθι, η νύφη πρόσφερε και την παραδοσιακή τηγανίτα μελομένη και με πασπαλισμένη με καρύδια. Σύμφωνα με ακουστική μαρτυρία <<όταν ανοίγουμε το φύλλο για την τηγανίτα, αφού ρίξουμε τη γέμιση, βάζουμε λίγο ζάχαρη στην άκρη του φύλλου, ώστε να καραμελώσει στο τηγάνισμα>> (Μπινιάρη, 2018).

*Παραδοσιακή Τηγανίτα

Τη Μ. Εβδομάδα και συγκεκριμένα τη Μ. Πέμπτη πήγαινε η νύφη στην πεθερά την κουλούρα του γαμπρού. Σύμφωνα με τοπική μαρτυρία, <<Λέγεται και κουλούρα της νύφης, αφού το Μ. Σάββατο ή την Πρωτομαγιά γινόταν ανταπόδοση δώρων από την πεθερά πτος τη νύφη με τη συνοδεία τηε αντίστοιχης κουλούρας>> (Μπινιάρη, 2018). Ήταν γλυκιά, ζυμωμένη με γάλα και διάφορα αρωματικά. Την επιφάνεια της διακοσμούσαν με χειροποίητα διακοσμητικά στολίδια από την ίδια ζύμη, κάτι που απαιτεί ιδιαίτερη τέχνη και χρόνο κι έμπηγαν 5-50 αυγά (κόκκινα κι άσπρα), ανάλογα με το σοι του γαμπρού. Μετά το ψήσιμο τη ράντιζαν με μέλι και σκόνη κανέλλας. Λόγω της χρονοβόρας και δύσκολης παρασκευής της κουλούρας μαζεύονταν γυναίκες και κορίτσια από όλη τη γειτονιά για να βοηθήσουν. Αντίδωρο της πεθεράς ήταν η λαμπάδα της νύφης, ομορφοστολισμένη με λουλούδια, κορδέλες και μια λίρα ή χρυσό φλουρί, την οποία έπρεπε να κρατήσει η νύφη το Μ. Σάββατο στην Ανάσταση, πάντα κοντά στην πεθερά (Φουρίκης, 1996).

*Κουλούρα του Γαμπρού (Φωτογραφία από προσωπικό αρχείο)

Η Σαλαμίνα φημίζεται για τα έθιμα της, κάποια παραμένουν ενεργά μέχρι και σήμερα, κρατώντας ζωντανή την ανάμνηση !


Βιβλιογραφικές Αναφορές

Βελτανισιάν, Π. (2017). Τα έθιμα της Σαρακοστής στη Σαλαμίνα. Ανακτήθηκε το 2019, από http://salamina-press.blogspot.com/2017/04/blog-post_1.html

Μπινιάρη, Ε. (2018, 10 Οκτωβρίου). Τοπική ακουστική μαρτυρία από κάτοικο του νησιού. Σαλαμίνα.

Σιδηροπούλου, Ο. (2004). Προοπτικές Τουριστικής Αξιοποίησης της Νήσου Σαλαμίνας (Πτυχιακή Εργασία). ΤΕΙ Ηπείρου (Τμήμα Τουριστικών Επιχειρήσεων), Ηγουμενίτσα.

Φουρίκης, Π. (1996). Γάμος και γαμήλια σύμβολα στην Σαλαμίνα. Αθήνα: Εκδόσεις Θαμύρις.